Аз-Зумар сүресі — Аят 29

1. Сөздердің мағынасы:

• ضَرَبَ مَثَلًا — мысал келтірді, ұқсату жасады.
• شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ — бір-бірімен келіспейтін, таласып-тартысатын бірнеше қожайын, ортақ иелер.
• سَلَمًا لِّرَجُلٍ — бір ғана адамға толық тиесілі, тек соған бағынатын.
• هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا — бұл екеуі мысал ретінде тең бола ма? (Жауабы: жоқ, тең емес.)
• الْحَمْدُ لِلَّهِ — барлық мақтау, мадақ Аллаһқа тән.
• بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ — керісінше, олардың көбі білмейді.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта адамдарға түсінікті бір мысал келтіреді. Бірінші адам — бірнеше қожайынға ортақ құл. Бұл қожайындар бір-бірімен үнемі таласып, келіспейді. Ол құл қайсысының көңілін табу керектігін білмей, абдырап, екі оттың ортасында қалады. Бірін разы қылса, екіншісі ренжиді. Оның өмірі үнемі алаңдаушылық пен беймазалыққа толы.

Екінші адам — тек бір ғана қожайынға тиесілі құл. Ол қожайынының не қалайтынын, неге разы болатынын жақсы біледі. Сондықтан оның жүрегі тыныш, көңілі жайлы, өмірі тұрақты.

Аллаһ: «Осы екеуі мысал ретінде тең бола ма?» — деп сұрақ қояды. Әрине, тең емес. Бұл — Аллаһқа серік қосып, түрлі пұттарға, түрлі жалған тәңірлерге табынатын адам мен тек жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық ететін мүміннің арасындағы айырмашылықтың мысалы. Мүшрік — кімге табынарын, кімнің разылығын іздейтінін білмей, үнемі күмән мен абдырау ішінде жүреді. Ал мүмін — Раббысы бір, Оның әмірлері анық, сондықтан жүрегі тыныш, жаны тынық.

Содан кейін Аллаһ: «Барлық мақтау Аллаһқа тән» — дейді. Яғни, дәлел анық болды, шындық ашылды. Алайда олардың көбісі бұны білмейді, түсінбейді. Сондықтан олар Аллаһқа серік қосудан бас тартпайды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят Аллаһтың жалғыздығын, Оған серік қосудың қаншалықты қате екенін өте айқын, әрі қарапайым мысалмен жеткізеді. Бұл — Исламның ақиқат діні екенінің айғағы.
• Тәухид, яғни Аллаһты бір деп білу — адамның жүрегіне тыныштық, жанына тыныштық әкеледі. Ал ширк, яғни серік қосу — үнемі күмән, абдырау және беймазалыққа әкеледі.
• Ислам — адамды бір Раббыға бағыттайтын, өміріне айқындық пен мақсат беретін дін. Сондықтан мүмін адам әрдайым тыныштық пен сенімділік ішінде болады.
• Аяттың соңындағы «Барлық мақтау Аллаһқа тән» деген сөз — Аллаһтың дәлелдерінің күштілігін, шындықтың анықтығын білдіреді. Бұл бізді Аллаһқа шүкір етуге, Оны мадақтауға шақырады.
• «Олардың көбі білмейді» деген сөз — білімнің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Ислам — білім мен ойлану діні. Адам Аллаһтың кәламıн оқып, ойланып, шындыққа жетуге тиіс. Бұл аят бізді білімге, ойлауға және Аллаһтың жалғыздығын терең түсінуге шақырады.