Sura Az-Zumar — Werset 43

Znaczenie słów:

• Shufa'aa (شُفَعَاءَ) – pośrednicy, orędownicy, ci, którzy mają wstawiać się za kimś.
• La yamlikuna shay'an (لَا يَمْلِكُونَ شَيْئًا) – nie posiadają niczego, nie mają żadnej władzy ani możliwości.
• Wa la ya'qilun (وَلَا يَعْقِلُونَ) – i nie rozumieją, nie pojmują (są pozbawieni rozumu).

Tafsir (wyjaśnienie) wersetu:

Allah – Wzniosły i Święty – zwraca się tutaj z naganą i zdumieniem wobec bałwochwalców z plemienia Kurajszytów, którzy oddawali cześć bożkom i posągom, twierdząc, że będą one ich orędownikami (pośrednikami) u Allaha w Dniu Sądu i że pomogą im w zaspokojeniu ich potrzeb. Allah pyta ich retorycznie: „Czyż oni rzeczywiście wzięli sobie poza Allaha pośredników i orędowników, którzy mają się za nimi wstawiać?"

Następnie Allah nakazuje Prorokowi ﷺ, aby zadał im pytanie, które obnaża całą niedorzeczność ich wiary: „Powiedz im: Czy wy bierzecie ich za orędowników, nawet jeśli oni nie posiadają niczego – ani dla was, ani dla samych siebie – i nie mają żadnej władzy nad żadną rzeczą? I nawet jeśli oni nie rozumieją i nie pojmują, że wy ich czcicie? Są to przecież martwe przedmioty, głuche, ślepe i nieme – nie słyszą, nie widzą, nie mówią, nie przynoszą korzyści ani nie wyrządzają szkody."

Werset ten ma charakter stanowczego zaprzeczenia i potępienia tej praktyki. Allah pokazuje, że ci, których oni biorą za orędowników, nie zasługują na to ani ze względu na swoją naturę (bo są martwymi rzeczami), ani ze względu na swoje możliwości (bo nie posiadają absolutnie nic), ani ze względu na swój rozum (bo go nie mają). Jak zatem można oczekiwać od nich jakiegokolwiek wstawiennictwa?

Korzyści i nauki płynące z wersetu:

1. Wyłączność pośrednictwa należy do Allaha – nikt nie może być orędownikiem u Allaha bez Jego pozwolenia i zgody. Wstawiennictwo jest wyłącznie Jego sprawą, a ci, którzy szukają pośredników poza Nim, są w głębokim błędzie.
2. Rozum i logika prowadzą do czystego monoteizmu (Tauhid) – Allah wskazuje, że człowiek obdarzony rozumem powinien sam dojść do wniosku, iż martwe przedmioty nie mogą być bogami ani orędownikami. Wiara w jednego Boga jest zgodna z naturą (fitrą) i zdrowym rozsądkiem.
3. Niebezpieczeństwo ślepego naśladownictwa – bałwochwalcy trwali przy swoich praktykach tylko dlatego, że odziedziczyli je po przodkach, bez zastanowienia. Islam uczy nas, abyśmy używali rozumu i nie podążali ślepo za tradycją, jeśli jest ona sprzeczna z prawdą.
4. Wielkość Allaha i Jego doskonałość – tylko Allah jest wszechwiedzący, wszechmocny i słyszy swoje stworzenia. Tylko On zasługuje na cześć i uwielbienie, a wszelkie inne formy oddawania czci są bezpodstawne i daremne.
5. Zachęta do refleksji nad własną wiarą – werset ten uczy nas, abyśmy stale badali podstawy naszej religii i upewniali się, że nasze czyny i przekonania są oparte na prawdzie, a nie na ślepych zwyczajach czy złudnych nadziejach.