Sure Zümer — Ayet 43

Kelime Anlamları:

• Şüfeâ': Şefaatçiler, aracılar, bir kimse için aracılık edenler.
• Lâ yemlikûne: Mâlik olamazlar, hiçbir şeye güç yetiremezler, sahip olamazlar.
• Lâ ya'kılûn: Akıl erdiremezler, düşünemezler, anlayamazlar.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, müşriklerin tutarsız ve akıl dışı inançlarını gözler önüne seriyor. Onlar, Allah'ı bırakıp putlara ve birtakım varlıklara yöneliyor, bunların kendileri için şefaatçi olacağını, Allah katında kendilerine aracılık edeceğini iddia ediyorlardı. Oysa bu iddiaları tamamen mesnetsizdir. Allah Teâlâ, Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hitaben buyuruyor ki: "De ki: Onlar hiçbir şeye sahip olamadıkları, hiçbir şeye güç yetiremedikleri ve sizin kendilerine yaptığınız ibadeti akıl dahi edemedikleri halde mi siz onları şefaatçi ediniyorsunuz?"

Bu, onların inancını çürüten keskin bir sorudur. Çünkü şefaat edecek olanın, en azından şefaat edeceği kişiyi tanıması, onun durumunu anlaması ve ona fayda sağlayacak bir güce sahip olması gerekir. Oysa bu putlar; cansız, duygusuz, akılsız ve hiçbir şeye güç yetiremeyen varlıklardır. Onlar ne konuşurlar, ne işitirler, ne görürler, ne de kendilerine yapılan ibadetin farkına varırlar. Böyle varlıkların şefaatçi olması, akıl ve mantıkla bağdaşmayan bir safsatadan ibarettir.

Faydalar ve Dersler:

1. Tevhid Akidesinin Önemi: Bu âyet, ibadetin yalnızca Allah'a yapılması gerektiğini ve O'ndan başkasından şefaat ummanın, akıl dışı bir davranış olduğunu öğretir. Mümin, her türlü ihtiyacını ve duasını yalnızca Allah'a yöneltmeli, O'ndan başkasından medet ummamalıdır.
2. Aklı Kullanmanın Gerekliliği: İslam, insanı düşünmeye ve aklını kullanmaya davet eder. Putlara tapmak, aklı devre dışı bırakan bir körü körüne taklittir. Mümin, inandığı şeyin doğruluğunu akıl ve vahiy ile test eder.
3. Şefaatin Yalnızca Allah'ın İzniyle Olacağı: Âyet, şefaatin ancak Allah'ın izni ve rızasıyla, O'nun seçtiği kimseler için geçerli olacağını hatırlatır. Bu şefaat, putlardan ve cansız varlıklardan değil, Allah'ın izin verdiği peygamberler ve salih kullar vesilesiyle, yalnızca Allah'ın dilediği kimseler için söz konusudur.
4. İslam'ın Akla ve Mantığa Verdiği Değer: Bu âyet, İslam'ın batıl inançlara karşı akıl yürütme yöntemini kullandığını gösterir. Müslüman, inancını savunurken akıl ve mantık delillerini kullanmaktan çekinmez; çünkü İslam, fıtrata ve akla uygun olan tek dindir.
5. Allah'a Güvenmenin Huzuru: İnsan, gücü yetmeyen ve kendisini anlamayan varlıklara değil, her şeye gücü yeten, her şeyi işiten ve gören Allah'a dayandığında gerçek huzuru bulur. Bu huzur, müminin kalbine güven ve sükûnet verir.