سوره زمر — آیه 50

معانی کلمات:

• «قالها»: این سخن را گفت (یعنی سخنِ «این اموال به سبب دانش و شایستگیِ من به من داده شده است»).
• «أغنی»: بی نیاز کرد، سودی بخشید.
• «یکسبون»: به دست می‌آوردند (از اموال، فرزندان، مقام و منزلت).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش و مؤمنان تسلیت و دلگرمی می‌دهد و می‌فرماید: ای پیامبر! این سخنی که مشرکان و منکرانِ معاد می‌گویند که «این اموال و فرزندان به سبب شایستگی و دانش ما به ما داده شده است» سخن تازه‌ای نیست؛ بلکه پیشینیانِ آنان نیز — مانند قارون که گفت: «این ثروت به سبب دانشی که نزد من است به من داده شده» — دقیقاً همین ادعا را داشتند و به داشته‌های خود مغرور شدند. اما هنگامی که عذاب الهی فرا رسید، آن همه اموال، فرزندان، مقام و ثروتی که اندوخته بودند، هیچ سودی به حالشان نداشت و نتوانست آنان را از عذاب خدا نجات دهد. این نشان می‌دهد که تکیه بر اموال و دستاوردهای مادی، هرگز انسان را از قهر الهی محافظت نمی‌کند و غرور به داشته‌ها، سرانجامی جز نابودی ندارد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عبرت از تاریخ: سرنوشت پیشینیان مغرور، بزرگ‌ترین درس برای انسان است؛ اگر آنان با آن همه قدرت و ثروت نتوانستند در برابر عذاب الهی بایستند، پس نباید به داشته‌های مادی خود مغرور شویم.
2. بی‌ارزش بودن مال در برابر اراده خدا: اموال و فرزندان تنها وسایلی برای زندگی دنیا هستند و هرگز نمی‌توانند انسان را از قضای الهی بازدارند؛ پس باید به جای تکیه بر آنها، به طاعت خدا و عمل صالح پناه ببریم.
3. نشانه‌ی رحمت الهی: این هشدار، در واقع لطفی از سوی خداوند است تا پیش از گرفتار شدن در دام غرور، بیدار شویم و به سوی توبه و بندگی بازگردیم. خداوند با بیان این سرگذشت‌ها، راه نجات را به ما نشان می‌دهد.
4. آرامش دل مؤمن: مؤمن با دانستن این حقیقت که ثروت و مقام، معیار سعادت نیست، از رقابت‌های دنیوی رها می‌شود و دل خود را به یاد خدا آرام می‌کند و در برابر نعمت‌ها شکرگزار و در برابر بلاها صبور می‌گردد.