Аз-Зумар сүрөсү — Аят 69

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَأَشْرَقَتِ — жарык болду, нурланды, жарыкка толду.
• الْأَرْضُ — жер; бул жерде кыямат күнүндөгү жер бетиндеги майдан (арса) маанисинде.
• بِنُورِ رَبِّهَا — Раббисинин нуру менен; Аллах Тааланын нур-жарыгы менен.
• وُضِعَ الْكِتَابُ — китеп коюлду; ар бир адамдын амал даптери ачылып, алдына коюлду.
• جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ — пайгамбарлар алып келинди.
• الشُّهَدَاءِ — күбөлөр; бул жерде Мухаммад үммөтүнөн болгон күбөлөр, алар мурунку пайгамбарлардын үммөттөрүнө жеткиргенин күбөлөндүрүшөт.
• وَقُضِيَ بَيْنَهُم — алардын ортосунда өкүм чыгарылды, чечим кылынды.
• بِالْحَقِّ — акыйкат, адилеттик менен.
• لَا يُظْلَمُونَ — аларга зулумдук кылынбайт; сооптору кемитплейт, азаптары көбөйтүлбөйт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Кыямат күнү келгенде, Аллах Таала пенделеринин ортосунда өкүм чыгаруу үчүн өзүнүн улуу нуру менен жер бетин нурландырат. Ошол кезде ар бир адамдын амал даптери ачылып, алдына коюлат. Пайгамбарлар алып келинип, алар өз үммөттөрүнө Аллахтын буйруктарын жеткиргендиги жөнүндө суралат. Ошондой эле күбөлөр — Мухаммад пайгамбардын (с.а.в.) үммөтү — мурунку пайгамбарлардын үммөттөрүнө жеткиргенин күбөлөндүрүү үчүн келтирилет. Эгер мурунку үммөттөр пайгамбарлары жеткирген деп танышпаса, бул күбөлөр алардын жеткиргенин тастыктап, Аллахтын алдында далил орнойт. Андан соң Аллах Таала бардык пенделеринин ортосунда акыйкат жана адилеттик менен өкүм кылат. Ошол күнү эч кимге зулумдук кылынбайт — эч кимдин сооптору кемитплейт, эч кимге күнөөсү жок нерсе жүктөлбөйт. Ар бир адам өз амалына жараша акыйкат эсеп алат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын адилеттиги чексиз: Кыямат күнүндө Аллах Таала эч кимге зулумдук кылбайт. Бул бизге Аллахтын адилеттүү Раббибиз экенин эскертип, Ага болгон ишенимди бекемдейт. Кимдир бирөө бул дүйнөдө эзилип, зулумдукка кабылса, кыяматта адилеттик орной турганына ишеним пайда болот.
• Амал даптерибиз жазылып жатат: Ар бир жакшылык жана жамандык жазылып, кыяматта алдыбызга коюлат. Бул бизди жакшы амалдарды көбөйтүүгө, жамандыктардан алыс болууга түрткү берет. Кичинекей бир жакшылык да жоголбойт деген үмүт пайда болот.
• Пайгамбарлардын жана күбөлөрдүн болушу — чоң кадыр-барк: Мухаммад пайгамбардын (с.а.в.) үммөтү кыяматта күбө болуу деңгээлине жетет. Бул бизге чоң сыймык жана жоопкерчилик. Бул үммөткө таандык болуу — Аллахтын бизге берген улуу нээматтарынан.
• Акыйкат өкүм сүрөт: Кыяматта эч ким акыйкатсыздыкка кабылбайт. Бул биздин жүрөгүбүзгө тынчтык берет: эгер биз бул дүйнөдө акыйкатсыздыкка туш болсок, кыяматта Аллахтын адилет соту бар.
• Ислам — акыйкат жана адилеттик дини: Бул аят Исламдын негизи акыйкаттыкка жана адилеттикке курулганын көрсөтөт. Аллах Таала бизди да бул дүйнөдө адилеттүү болууга чакырат. Ким Исламды кабыл кылса, ал акыйкаттын жана адилеттиктин тарабында болот.
• Үмүт жана коркунуч: Кыямат күнүн эстөө бизди жакшы амал кылууга үмүттөндүрүп, жаман амалдан коркутат. Бул тең салмактуулук — ыймандуу адамдын жүрөгүндө дайыма болушу керек. Аллахтын адилеттигине ишенүү — ыймандын дал өзү.