سوره نساء — آیه 20

معانی کلمات:

• استبدال: تبدیل کردن، به جای یک چیز، چیز دیگری گرفتن.
• زوج: در اینجا به معنای زن و همسر است.
• قنطار: مال بسیار زیاد و سنگین؛ در اینجا منظور مهریهٔ کلان و فراوان است.
• بهتان: دروغ و افترای بزرگ، نسبت دادن کاری ناروا به کسی برای آزار او.
• إثم مبین: گناه آشکار و روشن.

تفسیر آیه:

ای شوهران! اگر خواستید همسری را طلاق دهید و زن دیگری را به جای او برگزینید، حتی اگر در گذشته مهریهٔ بسیار سنگین و کلانی به آن زن پرداخته باشید، هرگز حق ندارید حتی ذرهای از آن مهریه را بازپس بگیرید. آیا با وجود این همه حقی که زن بر شما دارد، باز هم میخواهید با بهتان و افترا، او را متهم به گناه کنید و به این بهانه، مالش را تصاحب نمایید؟ این کار، گناهی آشکار و ظلمی بزرگ است که خداوند آن را به شدت نکوهش کرده است. مهریه حق مسلّم زن است و هیچ شرایطی، گرفتن آن را برای شما جایز نمیسازد، مگر آنکه خود زن با رضایت کامل از آن بگذرد.

فواید و پیامهای آیه:

• حرمت مال زن: مال و دارایی زن، همچون جان و آبروی او، محترم است و هیچ مردی حق ندارد به ناحق آن را بگیرد.
• پرهیز از بهتان: اسلام هرگونه دروغ و افترا را، حتی برای رسیدن به مال، به شدت حرام میشمارد و مؤمنان را به صداقت و راستی دعوت میکند.
• رعایت انصاف در جدایی: حتی هنگام جدایی و طلاق، باید عدالت و انصاف را رعایت کرد و به حقوق یکدیگر احترام گذاشت.
• آرامش روانی خانواده: این حکم الهی، امنیت روانی را برای زنان به ارمغان میآورد و آنان را از ترس و نگرانی در زندگی مشترک رهایی میبخشد، چرا که میدانند مهریهشان در امان است.
• اخلاص در نیت: این آیه به مردان میآموزد که نیت خود را از ازدواج، پاک و خالص گردانند و آن را وسیلهای برای مالاندوزی قرار ندهند.