સૂરા અન-નિસા — આયત 20

1. શબ્દોના અર્થ:

• اسْتِبْدَالَ: બદલવું, એકની જગ્યાએ બીજું લાવવું.
• زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ: એક પત્નીની જગ્યાએ બીજી પત્ની.
• قِنطَارًا: ખૂબ મોટી માત્રામાં ધન-દોલત, અહીં અર્થ છે મોટું મહેર (દહેજ).
• بُهْتَانًا: જૂઠું બોલીને કલંક લગાવવું, અન્યાયી આરોપ.
• إِثْمًا مُّبِينًا: સ્પષ્ટ પાપ, ખુલ્લું ગુનાહ.

1. આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં પતિઓને સંબોધીને ફરમાવે છે કે જો તમે એક પત્નીને છૂટાછેડા આપીને તેની જગ્યાએ બીજી પત્ની લાવવાનો ઇરાદો રાખો, તો તેમાં કોઈ દોષ નથી — પરંતુ શરત એ છે કે તે પહેલી પત્નીએ કોઈ અનૈતિક કૃત્ય કે બળવો ન કર્યો હોય. હવે જો તમે પહેલી પત્નીને મહેર તરીકે ખૂબ મોટી માત્રામાં ધન આપ્યું હોય — ભલે તે કિંમતી ધન હોય — તો છૂટાછેડાના સમયે તેમાંથી એક પૈસો પણ પાછો લેવો તમારા માટે હરામ છે. અલ્લાહ તઆલા આશ્ચર્ય સાથે ઠપકો આપતાં પૂછે છે: શું તમે તે ધન જૂઠા આરોપ અને સ્પષ્ટ પાપ સાથે પાછું લેશો? આ એક ઘૃણાસ્પદ અને અન્યાયી કૃત્ય છે, જેમાં સ્ત્રી પર ખોટો આરોપ લગાવીને તેનું ધન પચાવવાની નીયત રહેલી છે.

1. આયતમાંથી શીખ:

• સ્ત્રીના હક્કોની રક્ષા: ઇસ્લામ સ્ત્રીને તેનું મહેર પૂરેપૂરું આપે છે અને છૂટાછેડાના સમયે પણ તે પાછું લેવાની મનાઈ કરે છે. આ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામ સ્ત્રીઓના આર્થિક અને સામાજિક હક્કોની કેટલી રક્ષા કરે છે.
• અન્યાય અને દયા: જો પત્નીએ કોઈ ખોટું કામ ન કર્યું હોય તો તેને છૂટાછેડા આપવા છતાં તેની સાથે અન્યાય કરવો ઇસ્લામમાં સખત મનાઈ છે. આ આયત આપણને શીખવે છે કે નબળાઓ પર જુલમ ન કરવો.
• જૂઠ અને પાપથી બચો: અલ્લાહ તઆલા જૂઠા આરોપને "બુહતાન" અને "સ્પષ્ટ પાપ" કહે છે. આનો અર્થ છે કે ધન મેળવવા માટે જૂઠું બોલવું કે કલંક લગાવવું કદાપિ જાયઝ નથી.
• ઇસ્લામની સુંદરતા: ઇસ્લામ ફક્ત ઇબાદતનો ધર્મ નથી, પરંતુ તે આપણા રોજિંદા વ્યવહારો — લગ્ન, છૂટાછેડા, ધન-દોલતના લેવડ-દેવડ — બધામાં નૈતિકતા અને અન્યાયમુક્તિ શીખવે છે. આ આયત વાંચીને દિલમાં ઇસ્લામ પ્રત્યે મોહબ્બત વધે છે, કારણ કે તે દરેકના હક્કોની રક્ષા કરે છે.