سوره نساء — آیه 56

معانی کلمات:

• نَضِجَتْ: پخته و سوخته شد، آتشسوزی کامل پوست.
• بَدَّلْنَاهُمْ: عوض کردیم و جایگزین نمودیم.
• نُصْلِیهِمْ: وارد آتش میکنیم و میسوزانیم.
• عَزِیزًا: غالب و شکستناپذیر، که هیچ چیزی بر او چیره نمیشود.
• حَکِیمًا: دارای حکمت کامل در آفرینش، فرمان و کیفر.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، سرنوشت کسانی را که به آیات و نشانههای روشن او کفر ورزیدند و حق را انکار کردند، بیان میفرماید. اینان کسانی هستند که دلایل توحید، معجزات پیامبران و کتابهای آسمانی را نپذیرفتند و با لجاجت، راه کفر را برگزیدند. خداوند تهدید میکند که بهزودی آنان را وارد آتشی سوزان خواهد کرد؛ آتشی که از هر سو آنان را احاطه میکند و عذابش پیوسته و بیپایان است.

ویژگی وحشتناک این عذاب آن است که هر زمان پوستهایشان در اثر حرارت شدید آتش میسوزد و از بین میرود، خداوند پوستهای تازهای به جای آن قرار میدهد تا دوباره درد و سوزش عذاب را بهطور کامل احساس کنند. این تجدید پوست، نه برای آرامش، بلکه برای آن است که عذاب را بهطور کامل و پیوسته بچشند و لحظهای از درد و رنج رهایی نیابند. این آیه نشان میدهد که عذاب جهنم نه تنها قطع نمیشود، بلکه با دقت و حکمت الهی طراحی شده تا کیفر کامل و عادلانه باشد.

در پایان آیه، خداوند خود را با دو صفت عزیز و حکیم معرفی میکند؛ یعنی او قدرتی مطلق و شکستناپذیر دارد که هیچ کس نمیتواند از کیفر او فرار کند یا در برابر ارادهاش بایستد، و در عین حال، تمام کارهایش از روی حکمت و عدالت است و هیچ ظلم و بیموردی در عذاب او وجود ندارد. این عذاب، نتیجه طبیعی کفر و انکار حقیقت است و با عدالت کامل الهی سازگار است.

فواید و درسهای آیه:

1. هشدار جدی به منکران حق: این آیه به ما میآموزد که انکار آیات الهی و کفرورزی، عواقب بسیار سختی دارد و هیچ کس نباید فریب مهلت الهی را بخورد؛ زیرا عذاب خداوند حتمی و سخت است.
2. عدالت و حکمت الهی: عذاب جهنم نه ظلم است و نه بیرحمانه، بلکه نتیجه اعمال خود انسانهاست. خداوند حکیم است و کیفر او دقیقاً متناسب با جرم و انکار است، پس هیچ کس نمیتواند به عدالت خداوند خرده بگیرد.
3. اهمیت ایمان و شکرگزاری: وقتی سرنوشت کافران اینگونه است، مؤمنان باید بیش از پیش شکرگزار نعمت هدایت باشند و با تمسک به قرآن و سنت، خود را از این عذاب دور نگه دارند. ایمان، نجاتبخش است و کفر، نابودکننده.
4. قدرت مطلق خداوند: دانستن اینکه خداوند عزیز و شکستناپذیر است، به مؤمنان آرامش میدهد که هیچ قدرتی در برابر خداوند نیست و او یار و یاور بندگان صالح خود است. پس باید تنها از او ترسید و تنها به او امید بست.