Гафир сүрөсү — Аят 17

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• تُجْزَى — сыйлык же жаза берилет, акы-эсеби төлөнөт.
• كَسَبَتْ — (дуйнодо) жасаган, топтогон жакшылык же жамандык иштери.
• ظُلْم — залымдык, акыйкатсыздык; бул жерде — жакшылыктын соопун кемитүү же жамандыктын азабын көбөйтүү түрүндөгү акыйкатсыздык.
• سَرِيعُ الْحِسْابِ — эсепти тез бүтүрүүчү, эсеп-кысабы тез жана так болуучу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят кыямат күнүндөгү эсеп-кысаптын чындыгын жар салат. Ошол күнү ар бир жан өзү дуйнодо кылган иштерине жараша сыйлык же жаза алат: ким жакшылык кылса — жакшылык менен, ким жамандык кылса — жамандык менен жооп берет. Ошол күнү эч кимге залымдык кылынбайт: жакшылыктын сообу кемитилбейт, жамандыктын азабы ашырылбайт. Себеби ошол күнү өкүм кылуучу — Аллах, Ал эң адилеттүү. Аллахтын эсеби тез жана так: Ал пенделеринин баарын билип, илими бардыгын камтыйт, ошондуктан бир эсеп экинчисине тоскоол болбойт, баарын бир учурда эсептейт. Демек, ошол күндү алыс көрүп, кечиктирип жатпагыла — ал сөзсүз келет жана абдан жакын.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Ар бир иш эсепке алынат: Кичине болсун, чоң болсун — кылган жакшылыгыбыз да, жамандыгыбыз да текке кетпейт. Бул бизди дайыма жакшылыкка умтулууга, жамандыктан сактанууга чакырат.
• Аллахтын адилеттиги: Аллах эч кимге залымдык кылбайт. Бул бизге зор үмүт берет — эгер дуйнодо акыйкатсыздыкка дуушар болсок, акыретте адилет сот бар.
• Тобо кылууга мүмкүнчүлүк: Эсеп-кысап күнү али келе электе, бизге ойлонуп, күнөөлөрүбүздөн тобо кылып, жакшылыктарды көбөйтүүгө убакыт берилген. Бул — Аллахтын чоң ырайымы.
• Эсептин тездиги: Аллахтын эсеби тез жана так. Бул бизди бейкапар болбоого, ар бир ишибизди ойлонуп кылууга үндөйт.
• Исламдын жөнөкөйлүгү жана акыйкаттыгы: Ислам ар бир адамга өз орду менен жооп берет, эч ким башканын күнөөсү үчүн жазаланбайт, эч кимдин жакшылыгы текке кетпейт. Бул — чыныгы адилеттик дини.