سوره غافر — آیه 17

الْيَوْمَ تُجْزَىٰ كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ ۚ لَا ظُلْمَ الْيَوْمَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

معانی کلمات:

• «تُجْزَىٰ»: پاداش داده می‌شود، جزا داده می‌شود.
• «بِمَا كَسَبَتْ»: به آنچه که (در دنیا) به دست آورده است.
• «لَا ظُلْمَ»: هیچ ستمی نیست.
• «سَرِيعُ الْحِسَابِ»: زودشمار، کسی که در حسابرسی شتاب دارد.

تفسیر آیه:

در آن روز بزرگ، هر انسانی به تمام آنچه در زندگی دنیا انجام داده است — از نیکی و بدی — پاداش کامل داده می‌شود. نیکوکار به پاداش نیکی خود می‌رسد و بدکار به کیفر بدی خود گرفتار می‌شود. در آن روز هیچ‌گونه ستمی بر هیچ کس روا داشته نمی‌شود؛ نه از ثواب کسی کاسته می‌شود و نه بر عذاب کسی افزوده می‌گردد. هیچ عملی — حتی به اندازه ذره‌ای — نادیده گرفته نمی‌شود و هیچ کس به خاطر گناه دیگری مجازات نمی‌گردد. دلیل این عدالت کامل آن است که حاکم آن روز، خداوندِ عادل است که هرگز در داوری خود ستم نمی‌کند. خداوند متعال حسابرسی‌اش بسیار سریع و دقیق است؛ او همه بندگان را در یک لحظه و بدون هیچ فاصله‌ای محاسبه می‌کند، به‌گونه‌ای که رسیدگی به حساب یک نفر، او را از رسیدگی به حساب دیگری باز نمی‌دارد. پس نباید آن روز را دور و بعید پنداشت؛ زیرا وقتی خداوند بخواهد، در کوتاه‌ترین زمان ممکن همه حساب‌ها را سامان می‌دهد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عدالت مطلق خداوند در روز قیامت، دل‌های مؤمنان را آرام می‌کند؛ هیچ مظلمه‌ای در آن روز باقی نمی‌ماند و همه حق‌شان را به تمام و کمال دریافت می‌کنند.
2. این آیه انگیزه‌ای قوی برای نیکوکاری و دوری از بدی ایجاد می‌کند؛ زیرا هر کس بداند نتیجه اعمالش به طور کامل به او بازگردانده می‌شود، در انجام کارهای خیر شتاب می‌گیرد و از گناه پرهیز می‌کند.
3. سرعت حسابرسی الهی نشانه قدرت بی‌نهایت اوست؛ این مژده‌ای است برای مؤمنان که در آن روز طولانی، دغدغه و نگرانی چندانی نخواهند داشت، زیرا حسابشان به سرعت و با عدالت کامل انجام می‌شود.
4. این آیه به ما می‌آموزد که در زندگی دنیا، به عدالت رفتار کنیم و به دیگران ستم نکنیم؛ زیرا هر کس در دنیا به دیگران ظلم کند، در روز قیامت با عدالت الهی روبرو خواهد شد و هیچ ظلمی از او پنهان نمی‌ماند.