سوره غافر — آیه 33

معانی کلمات:

• تُوَلُّونَ مُدْبِرینَ: پشت میکنید و فرار میکنید.
• عاصِم: نگهدارنده و محافظ.
• یُضْلِلِ: گمراه کند (یعنی توفیق هدایت را از کسی سلب کند).
• هاد: راهنما و هدایتکننده.

تفسیر آیه:

این آیه به روز قیامت اشاره دارد؛ روزی که مردم از شدت وحشت و ترس از عذاب الهی، پشت کرده و فرار میکنند، اما هیچ پناهگاه و نگهدارندهای برای آنان وجود ندارد که بتواند آنان را از عذاب خداوند حفظ کند. در آن روز، هیچ قدرتی یارای مقابله با اراده الهی را ندارد و هیچ مانعی نمیتواند جلوی عذاب خدا را بگیرد.

سپس خداوند میفرماید: هر کس را خداوند به سبب اعمال ناپسندش گمراه کند و توفیق هدایت را از او سلب نماید، هیچ کس نمیتواند او را به راه راست بازگرداند. زیرا هدایت واقعی تنها به دست خداست و اوست که دلها را به سوی ایمان و حق باز میکند. اگر خداوند کسی را به حال خود رها کند و او را یاری نکند، هیچ راهنما و رهبری نمیتواند او را نجات دهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. در روز قیامت، هیچ پناهگاهی جز رحمت الهی وجود ندارد؛ بنابراین انسان باید در دنیا به دنبال راهی باشد که در آن روز از عذاب خدا در امان بماند و آن راه، ایمان و عمل صالح است.
2. هدایت و توفیق در دست خداست؛ پس انسان باید همواره از خداوند بخواهد که او را بر راه راست ثابت نگه دارد و از گمراهی و انحراف حفظ کند.
3. این آیه هشداری جدی به غافلان است که اگر از فرمان خدا سرپیچی کنند و به دنبال هواهای نفسانی بروند، در آن روز هیچ کس نمیتواند آنان را یاری کند؛ پس باید پیش از فرا رسیدن آن روز، به سوی خدا بازگردند و از رحمت او بهرهمند شوند.
4. ایمان به این حقیقت که نجات تنها به دست خداست، انسان را از تکیه بر غیر خدا بازمیدارد و او را به توکل و اعتماد کامل بر پروردگار سوق میدهد.