Гафир сүресі — Аят 58

1. Сөздердің мағынасы:

• الْأَعْمَىٰ — соқыр, көзі көрмейтін адам. Бұл жерде рухани соқырлық, яғни надандық пен адасушылық мағынасында.
• الْبَصِيرُ — көретін, көзі ашық адам. Бұл жерде рухани көрегендік, яғни білім мен тура жолды көру мағынасында.
• الْمُسِيءُ — жамандық жасаушы, қателік пен күнәға батушы. Бұл сөз барлық жаман іс істеушілерді қамтитын жалпылама мағынада қолданылған.
• قَلِيلًا مَّا تَتَذَكَّرُونَ — "аз ғана ойланып-еске аласыңдар". Мұндағы "قَلِيلًا" — қысқартылған мәсірдің (еске алудың) сипаты, яғни еске алуларың өте аз дегенді білдіреді. "مَا" сөзі аздық мағынасын күшейтеді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала ақиқатты қабылдамайтын адам мен ақиқатты көретін адамның, сондай-ақ иман келтіріп, ізгі істер жасағандар мен күнәһар, жамандық жасаушылардың тең болмайтынын баяндайды.

Соқыр адам мен көзі ашық адам бірдей болмағаны сияқты, рухани соқыр — яғни надан, адасқан, тура жолды көрмейтін адам — мен рухани көреген, білімді, тура жолды таныған адам да тең емес. Сол сияқты, Аллаға иман келтіріп, Оны бір деп танып, пайғамбарларын растап, ізгі амалдар жасаған мұсылмандар мен Алланы жоққа шығарып, пайғамбарларын өтірікке шығарып, күнә мен қателікке батқан адамдар да бірдей емес. Бұл екі топтың арасында айырмашылық аспан мен жердей.

Аяттың соңында Алла адамдарға: "Сендер Алланың дәлелдерін өте аз еске аласыңдар, сондықтан аз ғана ойланып-толғанасыңдар" — деп ескертеді. Егер адамдар шындап ойланса, иман келтіріп ізгі іс жасағандар мен күнәһарлардың арасындағы айырмашылықты анық түсінер еді және Алланың разылығын іздеп, иман мен ізгі амалдар жолына түсер еді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят адамды ойлануға шақырады: иман мен ізгі амал — адамды рухани соқырлықтан арылтып, нұрлы жолға бастайтын басты құндылықтар.
• Ислам діні адамды тек сенімге ғана емес, сонымен қатар ізгі істер жасауға да шақырады. Иман мен амал қатар жүруі керек.
• Аят бізге өмірде екі түрлі жол бар екенін көрсетеді: бірі — жақсылық пен тура жол, екіншісі — жамандық пен адасушылық. Ақылды адам әрдайым жақсылықты таңдайды.
• Алланың дәлелдері мен аяттары туралы ойланып-толғану — адамды тура жолға бастайтын кілт. Сондықтан Құранды оқып, оның мағынасын түсінуге ұмтылу — әрбір мұсылманның парызы.
• Бұл аят адамды жақсылыққа қарай ұмтылуға, иман мен ізгі амалды өмірінің негізі етуге шақырады, себебі осы жол — Алланың разылығына жеткізетін жалғыз тура жол.