G'ofir surasi — Oyat 58

Kalimalarning ma'nolari:

• الأَعْمَى (ko'r): Bu yerda johil, haqiqatni ko'ra olmaydigan kishi ma'nosida.
• البَصِيرُ (ko'ruvchi): Bu yerda olim, haqiqatni anglab yetadigan kishi ma'nosida.
• الْمُسِيءُ (yomon ish qiluvchi): Kufr va gunohlarga berilgan, yomon amallarni qiluvchi kishi.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda ikki xil inson guruhi o'rtasidagi tub farqni bayon qilmoqda. Xuddi ko'r odam bilan ko'ruvchi odam hech qachon teng bo'la olmagani kabi, johil va haqiqatdan yuz o'girgan kishi ham, ilm va imon nuri bilan ko'zini ochgan mo'min bilan barobar bo'la olmaydi.

Keyin Alloh taolo mo'minlarni tavsiflab, ular Allohga imon keltirgan, Uning yagonaligini tan olgan, payg'ambarlariga ishongan va solih amallar qilgan zotlar ekanini aytadi. Ularning amallari ezgu, e'tiqodlari to'g'ri bo'lib, ular Allohning roziligini talab qiladilar. Ularning ro'baro'ida esa yomon ish qiluvchilar turadilar — ular e'tiqodi buzilgan, gunohlarga botgan, Allohning payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqargan kimsalardir.

Alloh taolo bu ikki toifa hech qachon teng bo'lmasligini qat'iy ta'kidlaydi. So'ngra insonlarga murojaat qilib, ularning ozgina eslashlarini, ya'ni bu haqiqatlar haqida kamdan-kam o'ylab ko'rishlarini aytadi. Agar ular ko'p o'ylab, va'z-nasihat olsalar edi, bu ikki guruh o'rtasidagi farqni anglab, mo'minlar qatoriga qo'shilishga intilgan bo'lur edilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Imon va solih amal insonni yuksak darajalarga ko'taradi, gunoh va kufr esa tubanlikka tashlaydi. Bu ikki yo'l hech qachon teng emas.
2. Inson aql-idrokini ishlatib, o'ylab ko'rsa, haqiqatni topishi va to'g'ri yo'lga kirishi mumkin. Shuning uchun tafakkur qilish — buyuk ibodatdir.
3. Bu oyat mo'minlarga o'z qadr-qimmatini bilishga va gunohkorlarning yo'lidan qaytishga undaydi. Chunki oxiratda har kim o'z amaliga yarasha mukofot yoki jazo oladi.
4. Alloh taolo bandalariga nisbatan mehribon bo'lib, ularni ogohlantirmoqda va to'g'ri yo'lga boshlashni istaydi. Bu Uning rahmli Zot ekanidan dalolatdir.