سوره شوری — آیه 39

معانی کلمات:

• البَغْیُ: ظلم و ستم، تجاوز از حدّ و اندازه.
• یَنتَصِرُونَ: یاری میجویند و از خود دفاع میکنند؛ یعنی انتقام میگیرند و حق خود را بازمیستانند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامهی بیان صفات مؤمنانِ رستگار، به گروه دیگری از آنان اشاره میکند و میفرماید: آنان کسانی هستند که چون ستمی به ایشان برسد و مورد تجاوز و ظلم واقع شوند، بیکار نمینشینند و حق خود را میگیرند. آنان در برابر ظالم میایستند و از خود دفاع میکنند، بدون آنکه از مرز عدالت تجاوز کنند و به ظلمی مانند ظلم ستمگر دست زنند. این انتقامگیری و دفاع از خود، نه از روی کینه و دشمنی، بلکه برای حفظ کرامت و عزت نفس و جلوگیری از گستاخی ستمگران است. البتّه این در مورد کسی است که عفو و گذشت در حق او مصلحت نباشد؛ زیرا اگر عفو کردن، سبب اصلاح ظالم و بازگشت او به راه راست شود، گذشت و بخشش برتر است، ولی اگر گذشت باعث جرأت بیشتر ظالم بر ستم شود، انتقام گرفتن به اندازهی ظلم، حق و شایسته است.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین عزت و کرامت است و مسلمان نباید در برابر ظلم و ستم، ذلیلانه تسلیم شود؛ بلکه باید با شجاعت و اقتدار از حق خود دفاع کند.
• انتقام گرفتن در اسلام باید به اندازهی ظلم و ستم باشد و تجاوز از آن، خود ظلمی تازه است.
• مؤمنان در برابر ظالمان، قوی و استوارند و اجازه نمیدهند کسی به حریم آنان تجاوز کند.
• این آیه به ما میآموزد که دفاع از حق و ایستادگی در برابر باطل، نشانهی ایمان و تقواست و خداوند چنین بندگانی را دوست دارد و پاداش آنان را کامل میدهد.