سوره زخرف — آیه 17

معانی کلمات:

• بُشّر: خبر داده شد، مژده داده شد (هرچند اینجا مژدهای ناخوشایند برای آنان است).
• ضَرَبَ لِلرَّحْمَنِ مَثَلًا: برای خداوند رحمان مثلی زد، یعنی برای او فرزند دختر نسبت داد (زیرا مشرکان فرشتگان را دختران خدا میپنداشتند).
• ظَلَّ: پیوسته و مداوم بود، ماند.
• مُسْوَدًّا: سیاه شده (از شدت اندوه و خشم).
• کَظِیم: کسی که از شدت خشم و غم، آه درونش را فرو میبرد و نمیتواند آن را بیرون بریزد؛ بسیار اندوهگین و خشمگین.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به تناقض آشکار مشرکان اشاره میکند. آنان فرشتگان را دختران خدا میپنداشتند و این نسبت را به خداوند میدادند، اما وقتی به یکی از آنان خبر میرسید که برای او فرزندی دختر متولد شده است، چهرهاش از شدت اندوه و خشم سیاه میشد و در حالی که خشم و غم خود را در دل فرو میبرد، نمیتوانست ناراحتی خود را پنهان کند. او از این خبر چنان ناراحت میشد که گویی با مصیبتی بزرگ روبهرو شده است.

این رفتار نشان میدهد که آنان دختر را برای خود ننگ و عیب میدانستند، اما همان را برای خداوند رحمان نسبت میدادند. چه تناقض زشت و ناروایی! آیا خدایی که آفریدگار همه چیز است و از هر نقص و عیبی پاک و منزه است، شایسته چنین نسبتی است؟ آنان برای خود چیزی را نمیپسندیدند که برای خداوند روا میداشتند. این نشان از جهل و گمراهی عمیق آنان دارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. تنزیه خداوند از هر نقص: خداوند متعال از هر صفتی که مشرکان به او نسبت میدهند، پاک و منزه است. او بینیاز از فرزند است و هیچ نسبتی با مخلوقاتش ندارد.
2. نکوهش تقلید کورکورانه: انسان باید در باورهای خود از روی بصیرت و خرد عمل کند، نه اینکه چیزی را که برای خود نمیپسندد، برای خداوند روا دارد.
3. عدالت و انصاف در داوری: اگر کسی چیزی را برای خود ناپسند میداند، نباید آن را برای دیگران (بهویژه خداوند) بخواهد. این اصل اخلاقی در اسلام بسیار ارزشمند است.
4. محبت به فرزندان دختر: اسلام به دختران ارزش و کرامت میبخشد و داشتن دختر را مایه برکت و رحمت میداند، برخلاف رسم جاهلیت که آنان را مایه ننگ میشمردند. این آیه به ما میآموزد که از نعمت فرزند، چه دختر و چه پسر، شادمان باشیم و آن را هدیهای از سوی خداوند بدانیم.