Аз-Зухруф сүресі — Аят 17

1. Сөздердің мағынасы:

• بُشِّرَ — қуанышты хабар берілді, сүйіншіленді.
• ضَرَبَ مَثَلًا — мысал келтірді, теңеу жасады, яғни бір нәрсені Аллаға теліп, ұқсатты.
• ظَلَّ — болды, айналды, үнемі сол күйде қалды.
• مُسْوَدًّا — қарайып кеткен, қап-қара болған.
• كَظِيمٌ — ішіне ызасын тығып, ашу-ызаға толып, күйініп отырған адам.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят мүшріктердің өздерінің қисынсыз сенімдерін әшкерелейді. Олар Аллаға періштелерді қыздар деп теліп, «періштелер — Алланың қыздары» деп сенді. Ал енді солардың өздеріне қыз бала туралы қуанышты хабар берілсе, олардың жүздері қарайып, іштері ызаға толады, қатты қайғырып, күйінеді. Яғни олар қыз баланы өздері үшін кемшілік, қорлық санайды, оны естігенде жүздері бұзылып, қабақтары түсіп, ашуларын іштеріне тығады.

Осыдан мынадай сұрақ туындайды: олар өздері жек көріп, ұятына санайтын нәрсені қалайша Аллаға теліп, «Алланың қыздары бар» дейді? Өздеріне ұнамайтын нәрсені Раббыларына лайық көреді ме? Бұл — ақылға сыймайтын, әділетсіз әрі қисынсыз пайымдау. Алла олардың айтқандарынан әлдеқайда жоғары, ол кемшіліктерден пәк әрі мұқаддас.

Бұл аят адамдардың өз ойларындағы қос стандартты, яғни екі түрлі өлшемді әшкерелейді: өзіне ұнамағанын басқаға, тіпті Жаратушыға телу — надандық пен әділетсіздіктің белгісі. Ислам адамды осындай қисынсыз сенімдерден тазартып, Алланы барлық кемшіліктен пәк деп тануға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Ислам адамды Алла туралы дұрыс, әділ ойлауға, Оған лайықты сипаттарды ғана телуге тәрбиелейді.
• Өзіне ұнамайтын нәрсені басқаға, әсіресе Жаратушыға телу — әділетсіздік әрі надандық. Ислам әділдік пен қисынды ойлауды үйретеді.
• Қыз баланы кемсіту, оны қорлық санау — надандық дәуірінің сарқыты. Ислам қыз баланы да, ұл баланы да Алланың берген игі аманаты деп қарайды.
• Аят адамды өз сенімін ой елегінен өткізуге, қисынсыз нанымдардан арылуға шақырады.
• Алланы барлық кемшіліктен пәк деп білу — иманның негізі. Бұл аят мұны айқын ұғындырады.
• Құран адамды тура жолға салып, ақыл мен әділдікке бастайтын кітап екенін осы аят танытады.