Zuxruf surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• بُشِّرَ: xushxabar berildi, yetkazildi.
• ضَرَبَ لِلرَّحْمٰنِ مَثَلًا: Allohga nisbat berib, misol qilib keltirdi (ya'ni, Unga qiz farzandlar nisbat etdi).
• ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا: yuzi qop-qora bo'lib qoldi.
• كَظِيمٌ: g'azab va qayg'udan to'lib-toshgan, ichiga yutgan holda.

Tafsir:

Qur'onning ushbu oyati mushriklarning ahmoqona va ziddiyatli e'tiqodini fosh etadi. Ular farishtalarni Allohning qizlari deb da'vo qilishar, shu bilan Rahmonga nisbatan eng yomon misolni keltirishar edi. Holbuki, ularning o'zlariga biror qiz farzand tug'ilgani haqida xushxabar berilsa, yuzlari qora bo'lib, g'azab va qayg'udan ichlari to'lib-toshardi. Ular bu xabarni eshitishga chiday olmas, naftrat bilan yuz o'girar edilar.

Shunday ekan, ular o'zlari uchun eng og'ir va xunuk sanalgan narsani — qiz farzandni — Allohga nisbat berishga qanday jur'at qiladilar? O'zlariga yoqmaydigan narsani Robbilariga bog'lashlari ularning aqli zaifligi va e'tiqodlarining buzuqligini ko'rsatadi. Alloh taolo ularning bu yolg'on da'volaridan pok va mutlaqo oliydir.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo o'z bandalariga nisbatan eng oliy fazilatlar bilan tavsiflanadi. U zotning har bir ishi hikmat va rahmdillik bilan bo'lib, U hech qachon o'ziga nisbatan nuqsonli yoki kamchilikli narsani yoqtirmaydi.
2. Inson o'zi uchun yoqtirmagan narsani boshqalarga, ayniqsa Allohga nisbat berishi katta gunoh va johillik alomatidir. Musulmon kishi bu kabi xatti-harakatlardan qattiq hazar qilishi lozim.
3. Ushbu oyat insonni o'z e'tiqodi va so'zlarida ehtiyotkor bo'lishga, Alloh haqida faqat go'zal va munosib so'zlarni aytishga chorlaydi. Zero, Alloh taolo har qanday kamchilik va nuqsondan pokdir.
4. Islom dini insonlarni aql-idrokka, mantiqiy fikrlashga va o'z e'tiqodlarini tekshirishga undaydi. Mushriklarning e'tiqodi ziddiyatli ekani ularning o'z hayotlarida ham yaqqol ko'rinib turardi.
5. Bu oyat musulmonlarga qiz farzandlarni yaxshi ko'rish va ularga g'amxo'rlik qilishni o'rgatadi. Islomda qiz farzandlar rahmat va baraka manbai hisoblanadi, ularni tarbiyalagan ota-onalarga ulkan ajr va'da qilingan.