سوره زخرف — آیه 75

معانی کلمات:

• لَا یُفَتَّرُ: تخفیف داده نمیشود، سبک نمیشود.
• مُبْلِسُونَ: ناامیدان، کسانی که از رحمت خدا مأیوس شده و در حسرت و اندوه فرو رفتهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، حال و روز مجرمان و گناهکارانی را که با کفر و شرک خود، عذاب جهنم را برای خویش فراهم ساختهاند، بیان میفرماید. آنان در عذاب دوزخ جاودانه میمانند و این عذاب نه برای لحظهای از آنان برداشته میشود و نه تخفیفی در آن حاصل میگردد. بلکه پیوسته و بدون هیچ وقفهای، شکنجه و عذاب بر آنان نازل میشود. در این حال، آنان در میان آن عذاب سخت، کاملاً ناامید و مأیوس از هرگونه رهایی و نجات هستند. هیچ روزنهای از امید به سوی آنان باز نیست و میدانند که هیچ راه فراری از این عذاب ابدی ندارند. آنان در حسرت و اندوهی عمیق فرو رفتهاند و زبانشان از هرگونه عذرخواهی یا درخواست کمک بسته شده است. این ناامیدی مطلق، خود بخشی از عذاب روحی آنان است که بر عذاب جسمانیشان افزوده میشود.

فواید و پیامهای آیه:

1. شدت عذاب اخروی: این آیه هشداری جدی به همهی انسانهاست که عذاب الهی برای گناهکاران، عذابی دائمی و بدون تخفیف است. بنابراین، انسان نباید با گناه و نافرمانی، خود را در معرض چنین سرنوشت شومی قرار دهد.
2. اهمیت امید و رحمت الهی: در مقابل ناامیدی کامل دوزخیان، مؤمنان باید همواره به رحمت گستردهی خداوند امیدوار باشند و بدانند که تا زمانی که در دنیا هستند، درِ توبه و بازگشت به سوی خدا باز است. این آیه نشان میدهد که ناامیدی از رحمت خدا، ویژگی اهل جهنم است و مؤمنان هرگز نباید چنین حالتی داشته باشند.
3. عدالت الهی: این عذاب و ناامیدی، نتیجهای عادلانه از اعمال خود انسانهاست. خداوند هیچکس را بیدلیل عذاب نمیکند؛ بلکه این کفر و گناه خود انسانهاست که آنان را به این روز انداخته است. پس انسان باید مراقب اعمال خود باشد و بداند که هر کاری عکسالعملی در پی دارد.
4. فرصت توبه: این آیه به طور غیرمستقیم به انسانها میآموزد که از فرصت زندگی در دنیا برای توبه و اصلاح خود استفاده کنند، چرا که پس از مرگ و ورود به آخرت، دیگر راه بازگشتی وجود نخواهد داشت و ناامیدی و حسرت، تنها نتیجهی غفلت از این فرصت خواهد بود.