Zuxruf surasi — Oyat 75

Kalima ma'nolari:

• يُفَتَّرُ – yengillashtiriladi, kamaytiriladi.
• مُبْلِسُونَ – umidsizlar, noumid bo‘lganlar, tavba qilishdan ma’yuslar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo jahannam ahli haqida xabar bermoqda. Ular kufrlari va gunohlari tufayli do‘zax azobida abadiy qoladilar. Ulardan azob hech qachon yengillashtirilmaydi, bir lahza ham kamaytirilmaydi. Ular o‘sha azob ichida har qanday yaxshilikdan, rahmatdan, najot topishdan butunlay umidlarini uzgan holda bo‘ladilar. Ular endi hech qanday chiqish yo‘li yo‘qligini, azobning abadiyligini bilgan holda, yuzlari qorayib, qalbilari ezilib, xomush va ma’yus holda qoladilar. Bu holat ular uchun azobning o‘zidan ham og‘irroqdir, chunki umidsizlik — eng og‘ir azobdir.

Alloh taolo ularga zulm qilmagan. Ular o‘zlariga o‘zlari zulm qilganlar, chunki Allohning yagona ekanini inkor etib, Unga sherik keltirganlar va payg‘ambarlarga ergashmaganlar. Shuning uchun ular endi bu azobni o‘z qilmishlarining natijasi sifatida totadilar.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonni gunoh va kufrdan qaytaradi, chunki do‘zax azobi yengillashtirilmaydigan, abadiy va umidsizlik bilan to‘la ekanini bildiradi.
2. Inson Allohning rahmatidan umid uzmasligi kerak, lekin shu bilan birga gunoh qilib, azobga duchor bo‘lishdan ham qo‘rqishi lozim. Chunki azobga tushganlarning ahvoli — umidsizlikdir.
3. Alloh taolo hech kimga zulm qilmasligini, har bir inson o‘z qilmishiga yarasha jazosini olishini anglatadi. Bu esa adolat tuyg‘usini mustahkamlaydi va insonni to‘g‘ri yo‘ldan borishga undaydi.
4. Oyat mo‘minlarga sabr va taqvo bilan yashashni, gunohlardan saqlanishni va Allohning rahmatiga erishish uchun harakat qilishni o‘rgatadi.