Ад-Духан сүрөсү — Аят 37

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تُبَّعٍ (Туббаъ): Йемендеги Химйарилердин падышасынын аты. Ал чоң күч-кубатка, армияга жана байлыкка ээ болгон, бирок эли менен кошо каапырлыкта болгондуктан, Аллах аларды жок кылган.
• أَهُمْ (ахам): «Аларбы?» — б.а. пайгамбарга (с.а.в.) каршы чыккан мушриктер.
• خَيْرٌ (хайрун): «Жакшыбы?» — бул жерде «күчтүүбү, кубаттуубу?» деген мааниде.
• مُجْرِمِينَ (мужримин): «Күнөөкөрлөр» — каапырлык жана күнөө менен чектен чыккандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта пайгамбарга (с.а.в.) каршы күрөшкөн мушриктерге эскертүү берет: «Силер күч-кубат, байлык жана сан жагынан Туббаъ падышанын эли жана андан мурунку Аад, Самуд сыяктуу элдерден артыкпысыңар?» Туббаъ — Йемендин улуу падышасы болгон, анын элинде күч да, дөөлөт да, дүйнөлүк даңк да бар эле. Бирок алар Аллахка каапырлык кылып, пайгамбарларын жалганга чыгарганы үчүн, Аллах аларды жок кылды. Ошол сыяктуу эле, бул мушриктер да каапырлыкта жана күнөөдө болгондуктан, алар да азаптан кутулбайт. Аллах аларды күнөөкөрлүктөрү үчүн жок кылган. Демек, мушриктер өздөрүнүн күчүнө ишенип, Аллахтын азабынан кутулуп калам деп ойлобошу керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын адилеттиги: Аллах эч кимге зулумдук кылбайт, бирок күнөөкөрлүктө жана каапырлыкта чектен чыккандарды жок кылат. Бул аят адамдарды акыйкат жолго чакырат.
• Тарыхтан сабак алуу: Мурунку каапыр элдердин (Туббаъ, Аад, Самуд) тарыхы бизге эскертүү. Алар күчтүү болушканы менен, Аллахтын азабынан кутулбады. Бул бизди тообо кылууга жана Аллахка моюн сунууга үндөйт.
• Исламдын чакырыгы: Бул аят адамдарды Аллахтын буйруктарын аткарууга, күнөөлөрдөн алыс болууга чакырат. Аллахтын азабынан коркуу — ыймандын белгиси.
• Үмүт жана коркунуч: Аллах кечиримдүү, бирок азабы да катуу. Бул аят аркылуу адамдар Аллахтын ырайымына үмүт кылып, азабынан коркууга үйрөнөт.
• Пайгамбарга (с.а.в.) колдоо: Бул аят пайгамбарга (с.а.в.) жана анын жолун жолдоочуларга сооронуч берет — каапырлардын күчү убактылуу, акыры Аллахтын азабы аларга жетет.