Duxan surəsi — Ayə 7

Sözlərin izahı:

• رَبِّ (Rəbb): Sahib, yaradan, tərbiyə edən, idarə edən mənasındadır. Allah üçün istifadə olunduqda bütün məxluqatın yaradıcısı, qoruyucusu və idarəçisi deməkdir.
• السَّمَاوَاتِ (Səmavat): Göylər, yəni yerin üstündəki bütün aləmlər və qatlar.
• الْأَرْضِ (Ərz): Yer, torpaq.
• مَا بَيْنَهُمَا (Ma bəynəhuma): Onların arasında olan hər şey — göylə yer arasındakı bütün varlıqlar.
• مُوقِنِين (Muqinin): Yəqin edənlər, şübhəsiz inananlar, qəti əmin olanlar.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Özünü tanıdır: O, göylərin, yerin və bu ikisinin arasında olan hər şeyin Rəbbidir — hamısının yaradıcısı, sahibi və idarə edənidir. Göylərdəki ulduzlar, günəş, ay, mələklər; yerdəki dağlar, dənizlər, ağaclar, canlılar; və bu ikisinin arasındakı hava, buludlar, quşlar — hamısı Onun qüdrəti ilə var olub, Onun əmri ilə fəaliyyət göstərir.

Bu böyük həqiqətə diqqət yetirin: əgər siz həqiqətən yəqin edənlərsinizsə — yəni qəlbinizdə şübhə olmadan, ağıl və vicdanla düşünərək — görərsiniz ki, belə bir qüdrətli Rəbb yeganədir, Onun şəriki yoxdur. O, hər şeyi yaradır, yaşadır, öldürür və tək idarə edir. Elə isə yalnız Ona ibadət edin, yalnız Ondan kömək diləyin və yalnız Ona sığının.

Bu ayə insanı düşünməyə dəvət edir: göylərə bax — nəhəng, sonsuz, nizamlı; yerə bax — gözəl, münbit, həyat dolu; və bu ikisinin arasındakı hər şeyə bax — hamısı bir nizam içində, bir Sahibin əmri ilə hərəkət edir. Əgər insan açıq gözlə, təmiz qəlblə baxsa, görər ki, bu böyük kainat təsadüfən yaranmayıb və öz-özünü idarə etmir. Onu yaradan, saxlayan və idarə edən bir Rəbb vardır — O, Allahdır.

Ey insan! Əgər sən həqiqətən yəqin edənlərdənsənsə, bil ki, bu Rəbb sənin də Rəbbindir. O səni yaradıb, sənə ruzi verib, səni yaşadır. Elə isə Ona üz tut, Ona ibadət et, Onun peyğəmbərinə iman gətir. Çünki yəqinlik imanın ən gözəl meyvəsidir — qəlbi rahat edir, ruhu dinclik tapır, insan həqiqi azadlığa qovuşur. Allahın yaratdığı bu möhtəşəm kainata baxmaq və Onun vahidliyini dərk etmək — bu, ən böyük ağıl və ən saf qəlbin yoludur.