Duxon surasi — Oyat 7

Kalimalarning ma'nolari:

• Rabb: Yaratuvchi, tarbiyalovchi, boshqaruvchi va egasi.
• Muuqinin: Ishonch hosil qilganlar, yaqin yakin bilan ishonuvchilar.

Tafsir:

Ey insonlar! Ushbu oyatda Alloh taolo o'zining ulug'vorligini va hukmronligini bayon qilib, osmonlar, yer va ular o'rtasidagi barcha narsalarning yagona Parvardigori ekanini ta'kidlamoqda. Osmonlardagi yulduzlar, sayyoralar, farishtalar; yerdagi tog'lar, daryolar, o'simliklar, hayvonlar va insonlar — barchasi Uning mulki va tasarrufidadir. Ular orasidagi barcha maxluqotlar, ko'rinadigan va ko'rinmaydigan narsalar, jumladan havo, suv, shamol, yomg'ir va boshqa ne'matlar ham Allohning izmi va hikmati bilan yaratilgan va boshqariladi.

Alloh taolo "agar ishonch hosil qilgan bo'lsangiz" deya shart qo'ymoqda. Ya'ni, agar sizlar haqiqatan ham Allohning osmonlaru yer va ular o'rtasidagi hamma narsaning Robbi ekaniga chin dildan ishonadigan bo'lsangiz, unda bu haqiqatdan saboq oling va Ungagina ibodat qiling. Chunki yagona Robbu yagona Ilohdir. Osmonlaru yerni yaratgan va boshqarayotgan Zotgagina sajda qilish, Ungagina sig'inish lozim. Boshqa narsalarga — butlarga, sanamlarga, o'liklarga yoki boshqa maxluqotlarga ibodat qilish — bu o'sha yagona Robbning ulug'vorligiga zid bo'lgan nodonlikdir.

Agar inson osmonlaru yerning yaratilishini, ulardagi tartib-intizomni, quyosh va oyning sayohatini, tun va kun almashinuvini, yomg'irning yog'ib yerni jonlantirishini ko'rib, bularning barchasi yagona dono va qudratli Zot tomonidan boshqarilishiga ishonch hosil qilsa, u albatta Allohning yagonaligini tan oladi va Ungagina ibodat qiladi.

Oyatdan olinadigan foydalar:

• Alloh taolo osmonlar, yer va ular o'rtasidagi barcha narsalarning yagona Robbisi ekani — bu Uning yagonaligining eng katta dalilidir. Kim mana shu haqiqatni anglasa, uning iymoni mustahkamlanadi va qalbi Allohga bog'lanadi.
• Ushbu oyat insonni o'rab turgan olamga nazar solib, undagi go'zallik va tartib orqali Allohni tanib olishga chorlaydi. Bu esa inson qalbida Allohga bo'lgan muhabbat va ehtiromni oshiradi.
• Yagona Robbga ishonish insonni faqat Ungagina suyanishga, Ungagina tavakkal qilishga va Undan yordam so'rashga o'rgatadi. Bu esa inson qalbini xotirjam qiladi va uni har qanday qo'rquvdan xalos etadi.
• Osmonlaru yerning Robbi bo'lgan Zotning kitobi (Qur'on) ham haqdir. Shuning uchun Qur'onga amal qilish insonni dunyo va oxirat saodatiga yetaklaydi.