احقاف سۈرىسى — ئايەت 28

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ھالاك بولغانلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ ئاللاھنى قويۇپ ياساپ ئالغان بۇتلىرىنىڭ ئۇلارغا ياردەم بېرەلمىگەنلىكىنى بايان قىلىدۇ.

ئايەتتىكى ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَلَوْلَا: ئەي، نېمىشقا...؟ مەنىسىدە بولۇپ، بىر ئىشنىڭ بولمىغانلىقىنى ئەپسۇسلىنىش ۋە ئەجەبلەنىش مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ.
• قُرْبَانًا: يېقىنلىق ھاسىل قىلىش ئۈچۈن قىلىنغان ئىبادەت ۋە قۇربانلىق.
• ضَلُّوا: يوق بولدى، غايىب بولدى، ياردەم قىلالمىدى.
• إِفْكُهُمْ: ئۇلارنىڭ يالغان سۆزى، ئويدۇرمىسى.
• يَفْتَرُونَ: ئۆزلىرىدىن يالغاننى توقۇپ چىقىدۇ.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىلگىرى ھالاك قىلىنغان ئۈممەتلەرگە خىتاب قىلىپ: ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزلىرى ياساپ ئالغان بۇتلارنى ئاللاھقا يېقىنلىشىش ۋاسىتىسى قىلىپ ئىبادەت قىلغان ئىدى. ئەگەر ئۇ بۇتلار ھەقىقەتەن ئىلاھ بولسا، ئۇلارغا ئازاب كەلگەن چاغدا ياردەم قىلىشى كېرەك ئىدى. ئەمما ئۇنداق بولمىدى، بەلكى ئۇ بۇتلار ئۇلارغا ئەڭ موھتاج بولغان پەيتتە غايىب بولدى، ھېچقانداق ياردەم قىلالمىدى. بۇ ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ئويدۇرمىسى ۋە يالغان ئىدى. ئۇلار بۇتلارنىڭ ئۆزلىرىگە شاپائەت قىلىدىغانلىقىغا ۋە پايدا يەتكۈزىدىغانلىقىغا ئىشىنىپ، ئۆزلىرىنى ئالدىغان ئىدى.

بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پەند-نەسىھەت شۇكى: پەقەت ئاللاھلا ھەقىقىي ياردەم بېرەلەيدۇ ۋە ئىنسانلارنىڭ ئەڭ قىيىن پەيتتە تايىنىدىغان يېگانە زاتىدۇر. ئاللاھتىن باشقا نەرسىلەرگە تايىنىش، ئۇلارنى ئىلاھ قىلىپ ئىبادەت قىلىش ئاخىرەتتە پۇشايمان قىلىدىغان زىيانلىق ئىشتۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى بۇنداق خاتالىقتىن ساقلىسۇن ۋە پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىشىمىزنى نېسىپ قىلسۇن.