Muhəmməd surəsi — Ayə 24

Sözlərin izahı:

• يَتَدَبَّرُونَ (yətədəbbərûn): "Düşünmək, üzərində dərindən fikirləşmək, nəticəsini anlamağa çalışmaq" deməkdir. "Tədəbbür" sözü bir şeyin arxasınca, son nəticəsinə baxmaq mənasını daşıyır.
• أَقْفَالُهَا (əqfalühâ): "Qıfılları" deməkdir. Burada qəlblərin bağlı, kilidli olması, heç bir xeyirli sözün, öyüdün ora daxil ola bilməməsi məcazi mənada ifadə olunur.
• أَمْ (əm): Burada "bəl" mənasında olub, əvvəlki sualı qüvvətləndirir və "əksinə, doğrusu budur ki..." mənasını verir.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala, Quranı dinləyib də onun üzərində düşünməyən, onun mənalarını anlamağa çalışmayan insanlara müraciət edir və onları təəccüblə sorğu-suala tutur: Nə üçün onlar Quranı diqqətlə oxuyub üzərində dərindən fikirləşmirlər? Əgər onlar Quranın ayələrini tədəbbür etsəydilər — yəni onun mənalarını, verdiyi xəbərləri və gətirdiyi hökmləri dərindən düşünsəydilər — bu Kitab onları hər bir xeyrə yönəldər, hər bir şərdən uzaqlaşdırardı. Çünki Quranın özü ən böyük öyüd-nəsihət mənbəyidir; onu anlayan qəlb nur tapar, doğru yolu görər.

Lakin onlar bunu etmirlər. Bəs onda problem nədir? Ayə cavab verir: doğrusu, onların qəlbləri qıfıllanmış, kilidlə bağlanmış kimidir. Yəni qəlblərinin üzərində elə qıfıllar var ki, oraya heç bir öyüd, heç bir xatırlatma çatmır, heç bir nəsihət təsir etmir. Bu qıfıllar onların öz əməlləri, inadkarlıqları və haqqa arxa çevirmələri nəticəsində meydana gəlmişdir.

Ey insan! Bu ayə sənə də bir çağırışdır: Quranı yalnız oxuyub keçmə, onun üzərində düşün, mənalarını anlamağa çalış. Çünki Quran sənin qəlbinin qıfılını aça biləcək açar, səni dünya və axirət xoşbəxtliyinə aparan yol göstərən bir nurdur. Qəlbini aç, qulağını ver, fikrini Quranın mənalarına yönəlt — görəcəksən ki, bu Kitab sənə nə qədər xeyir gətirir və səni nə qədər şərdən uzaqlaşdırır. Allah heç kəsi kor-koranə bağlamaz; qəlbləri qıfıllayan, insanın öz tərcihi və əməlidir. Elə isə bu gün qəlbimizin qıfılını açmağa, Quranı anlamağa və onunla yaşamağa başlayaq.