سوره مائده — آیه 23

معانی کلمات:

• یَخافُونَ: کسانی که از خداوند میترسند و تقوا پیشه میکنند.
• أَنْعَمَ اللهُ عَلَیْهِما: خداوند بر آن دو نعمت ایمان و تثبیت قدمها را ارزانی داشته بود.
• الباب: دروازه شهر آن قوم جبار (بیتالمقدس یا اریحا).
• غالِبُونَ: پیروز و چیره.

تفسیر آیه:

دو مرد از قوم موسی علیهالسلام که از خداوند میترسیدند و تقوا داشتند و خداوند با نعمت ایمان و استواری، آنان را گرامی داشته بود، به قوم خود گفتند: «بر خلاف ترس شما، بر آن جباران وارد شوید و از دروازه شهرشان داخل شوید؛ زیرا اگر با توکل بر خدا و با ایمان راسخ وارد شوید، به یاری خداوند پیروز خواهید شد. پس بر خدا توکل کنید و تنها بر او اعتماد نمایید، اگر واقعاً ایمان آوردهاید و به وعدههای او باور دارید.» این دو مرد با این سخن، قوم خود را به انجام فرمان موسی علیهالسلام و اتخاذ اسباب ظاهری (ورود از دروازه) تشویق کردند و یادآور شدند که نصرت الهی در گرو ایمان و توکل است، نه ترس و سستی.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان واقعی مستلزم توکل بر خداوند است؛ کسی که به خدا ایمان دارد، در برابر مشکلات و دشمنان، دلش قوی و استوار است.
• اتخاذ اسباب و اقدام عملی (مانند ورود از دروازه) با توکل بر خدا منافاتی ندارد؛ بلکه مؤمن باید هم تلاش کند و هم بر خدا اعتماد نماید.
• تقوا و خوف از خداوند، زمینهساز نزول نعمتهای الهی و تثبیت قدمها در میدانهای سخت است.
• ترس از غیر خدا و سستی در برابر دشمنان، نشانه ضعف ایمان است؛ مؤمنان راستین با شجاعت و اعتماد به وعده الهی پیش میروند.
• پیروزی نهایی از آنِ کسانی است که با ایمان و توکل، وارد میدان عمل میشوند و به سنت الهی در نصرت مؤمنان اعتماد دارند.