مائدہ سۈرىسى — ئايەت 83

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• تَفِيضُ : ئېقىپ چۈشىدۇ، لىق تولۇپ ئېقىپ كېتىدۇ.
• الدَّمْعِ : كۆز يېشى.
• الشَّاهِدِينَ : گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر؛ بۇ يەردە ئۇممەت مۇھەممەدنىڭ ئارىسىدا بولۇپ، ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە پەيغەمبەرنىڭ ھەقلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىدىغانلار كۆزدە تۇتۇلىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئىلگىرىكى ئايەتلەردە تىلغا ئېلىنغان مۇئمىن كىشىلەرنىڭ ھالىتىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا نازىل قىلىنغان قۇرئاننى ئاڭلىغان چاغدا، دىللىرى يۇمشاپ، كۆزلىرىدىن ياش ئېقىپ چۈشىدۇ. بۇ ياش ئاددىي ياش ئەمەس، بەلكى ئۇلار قۇرئاننىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى، ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى چوڭقۇر تونۇپ يەتكەنلىكتىن، قەلبلىرى مۇلايىم بولۇپ، ھەيۋە قىلىپ يىغلىغان ياشلاردۇر. ئۇلار ئىلگىرى ئىنجىلنى ۋە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تەلىماتلىرىنى بىلگەنلىكتىن، قۇرئاننىڭ ئۇنىڭغا ماس كېلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھەقىقىي داۋامى ئىكەنلىكىنى چۈشەنگەن. شۇڭا ئۇلار ئاللاھقا يالۋۇرۇپ: «ئى رەببىمىز! بىز ئىمان ئېيتتۇق، بىزنى گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر بىلەن بىرگە يازغىن» دەيدۇ. يەنى ئۇلار ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە، پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەق پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىدىغان، شۇنداقلا قىيامەت كۈنى باشقا ئۈممەتلەرگە قارشى گۇۋاھلىق بېرىدىغان مۇھەممەد ئۈممىتىنىڭ قاتارىدا بولۇشنى ئارزۇ قىلىدۇ. بۇ ئايەت ئەسلىدە نەجاشى ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرى قاتارلىق ئەھلى كىتابتىن بولغان بىر گۇرۇپپا كىشىلەرنىڭ قۇرئان ئاڭلىغان چاغدىكى ھەقىقىي ئىمانى ۋە سەمىمىي ھالىتىنى سۈپەتلەيدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• قۇرئان كەرىمنىڭ قەلبكە تەسىر قىلىش كۈچىنىڭ ئىنتايىن زور ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ھەقىقىي ئاڭلىغان ۋە چۈشەنگەن كىشىنىڭ قەلبى مۇلايىم بولۇپ، ئاللاھقا بولغان مۇھەببەت ۋە ھەيۋە قىلىش ھېسسىياتى ئاشىدۇ.
• ھەقنى تونۇغان كىشى ئۇنى قوبۇل قىلىشقا تەييار بولىدۇ. ئەھلى كىتابتىن بولغان بۇ كىشىلەر ئىلگىرىكى ئىلىملەرگە ئاساسەن ھەقنى تونۇپ، ئىمان ئېيتقان. بۇ ھەر قانداق كىشىگە ھەقنى ئىزدەش ۋە قوبۇل قىلىش لازىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.
• ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن، ئاللاھقا يالۋۇرۇپ، ياخشىلارنىڭ قاتارىدا بولۇشنى سوراش مۇئمىننىڭ ئالىيجاناب ئارزۇسى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە ئىماننىڭ شۈكۈر ۋە يالۋۇرۇش بىلەن بىللە بولۇشى كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ھەقىقىي مۇئمىنلىرىنى مەدھىيەلەپ، ئۇلارنىڭ ھالىتىنى قۇرئاندا بايان قىلىپ، كېيىنكىلەرگە ئۈلگە قىلغان. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ھەممە ئادەمگە ئوچۇق ئىكەنلىكىنى، ھەر قانداق مىللەت ۋە دىندىكى كىشىنىڭ ھەقنى تونۇپ ئىمان ئېيتالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ۋە قۇرئانغا بولغان ھۆرمەتنى ئاشۇرىدۇ. ئاللاھ بىزنىمۇ شۇ كىشىلەرگە ئوخشاش قۇرئاننى ئاڭلىغاندا قەلبىمىز مۇلايىم بولىدىغان، ھەقنى تونۇپ ئىمان ئېيتىدىغان ۋە گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر بىلەن بىرگە بولىدىغان كىشىلەردىن قىلسۇن.