سوره ذاریات — آیه 39

معانی کلمات:

• تَوَلَّىٰ: روی گرداند و اعراض کرد.
• بِرُکنِهِ: با قدرت و لشکریانش؛ «رکن» به معنای تکیهگاه و قدرت است.
• سَاحِرٌ: جادوگر.
• مَجْنُون: دیوانه.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به سرنوشت فرعون و برخورد او با دعوت حضرت موسی علیهالسلام اشاره میکند. فرعون وقتی معجزات آشکار و دلایل روشن الهی را دید که موسی علیهالسلام برای او آورد، به جای پذیرش حق، با تکیه بر قدرت، لشکریان و امکانات خود، از ایمان آوردن روی گرداند و با نخوت و تکبر، دعوت موسی را رد کرد. او در اوج استکبار، برای توجیه ناتوانی خود در برابر معجزات، به موسی علیهالسلام نسبتهای ناروا داد و گفت: «او جادوگری است که مردم را سحر میکند یا دیوانهای است که سخنانش را عقل درک نمیکند.» این در حالی بود که فرعون خودش به خوبی میدانست این معجزات، سحر و جنون نیست، بلکه نشانهای از قدرت خداوند است؛ اما تکبر و عُجب، چشمان حقیقتبین او را کور کرده بود.

فواید و پیامهای آیه:

• تکبر و غرور به قدرت و امکانات مادی، بزرگترین مانع پذیرش حق و هدایت است؛ همانگونه که فرعون را از ایمان بازداشت.
• انسان عاقل نباید با دیدن دلایل روشن حق، به بهانههای واهی مانند تکذیب و تهمت، از پذیرش آن سر باز زند.
• این آیه هشدار میدهد که پیروی از هوا و هوس و تکیه بر قدرتهای دنیوی، انسان را به سرنوشت فرعون دچار میکند که در نهایت به عذاب الهی گرفتار شد.
• ایمان و تسلیم در برابر حق، نشانه عقل و درایت است، نه ضعف؛ و کسی که حق را میپذیرد، در حقیقت به سعادت دنیا و آخرت دست یافته است.