Zoriyot surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• "Fatawallo" – yuz o'girdi, a'roz qildi.
• "Biruknihi" – o'z kuchi, qudrati va askarlari bilan (mamnunlik va g'urur bilan).
• "Sohirun" – sehrgar, afsungar.
• "Majnoon" – aqldan ozgan, jinni.

Tafsir:

Alloh taolo Muso alayhissalomni Fir'avn va uning odamlariga mo''jizalar bilan yuborganida, Fir'avn o'z kuchi, askarlari va qavmining ko'pligiga tayanib, haqdan yuz o'girdi. U o'zini kuchli va g'olib deb hisoblab, Musoning da'vatini qabul qilishdan bosh tortdi. Keyin esa Muso alayhissalom haqida: "U sehrgar yoki aqldan ozgan kishidir", deb gapirdi. Ya'ni, u yo odamlarni sehrlab, aqllarini chalg'itmoqda, yo ham aqli zaif bo'lib, o'zi bilmagan narsalarni gapiryapti, deb da'vo qildi. Bu bilan u Musoning payg'ambarligini va uning mo''jizalarini inkor etishga urindi. Ammo bu uning nodonligi va takabburligidan kelib chiqqan edi, chunki Muso alayhissalomning mo''jizalari haqiqat edi va hech qanday sehr yoki jinnilik bilan aloqasi yo'q edi.

Foydalar:

• Bu oyatda kibr va takabburlik insonni haqni qabul qilishdan to'sishi, hatto ochiq-oydin mo''jizalarni ko'rganda ham inkor etishga yetaklashi haqida ogohlantirish bor.
• Kuch va mol-mulkka tayanib, haqdan yuz o'girish insonning halokatiga sabab bo'ladi. Fir'avnning o'z kuchiga ishonib, Musoning da'vatini rad etishi uning oxir-oqibatda g'arq bo'lishiga olib keldi.
• Payg'ambarlarga nisbatan "sehrgar" yoki "majnun" degan ayblovlar har zamonda bo'lgan, ammo bu haqiqatni o'zgartira olmaydi. Mo''min kishi bunga sabr qilishi va haq yo'lda mustahkam turishi kerak.
• Bu oyatdan saboq olish kerakki, inson o'z kuchi va imkoniyatlariga emas, balki Allohga suyanmog'i lozim. Allohning yordami esa haq yo'lida bo'lganlarga albatta yetib keladi.