سوره ذاریات — آیه 52

معانی کلمات:

• کَذَٰلِكَ: اینچنین، مانند این.
• مَا أَتَى: نیامد.
• مِّن رَّسُولٍ: هیچ پیامبری (تأکید بر نفی).
• سَاحِرٌ: جادوگر، افسونگر.
• مَجْنُونٌ: دیوانه، جنزده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) را تسلیت و دلگرمی میدهد و به او میفهماند که این رفتار قومش — یعنی نسبت دادن سحر و جنون به او — چیز تازهای نیست و اختصاص به این امت ندارد. همانگونه که مشرکان قریش، پیامبر خود را ساحر یا مجنون خواندند، امتهای پیشین نیز با پیامبران خود چنین رفتاری داشتند. هیچ پیامبری از جانب خداوند به سوی قومی فرستاده نشد، مگر اینکه آن قوم، او را متهم به سحر یا جنون کردند. این اتهامات، نه از روی حقیقتجویی، بلکه از روی عناد و تکبر بود؛ زیرا آنها نمیتوانستند معجزات و دعوت پیامبران را انکار کنند، پس به ناسزاگویی و اتهامزنی روی میآوردند. این سنتِ همیشگیِ کافران در برابر حق است و پیامبر (ص) نباید از این تکذیبها اندوهگین شود، چرا که راه او همان راه پیامبران پیشین است و سرانجام، عاقبت نیک از آنِ مؤمنان و عذاب الهی نصیب تکذیبکنندگان خواهد بود.

فواید و درسهای آیه:

1. صبر و استقامت در برابر مخالفتها: پیامبران الهی همگی با اتهامات ناروا مواجه شدند؛ پس هر کس در راه حق گام بردارد، باید آماده شنیدن تهمتها باشد و از آنها نهراسد.
2. آرامش برای مؤمنان: دانستن اینکه این رفتارها در طول تاریخ تکرار شده، دل مؤمن را آرام میکند و نشان میدهد که راه حق همیشه با موانعی همراه است.
3. بشارت به پیروزی نهایی: همانگونه که امتهای پیشین که پیامبران را تکذیب کردند، به عذاب الهی گرفتار شدند، این نیز برای تکذیبکنندگان امروز هشداری است و برای مؤمنان مژدهای که عاقبت از آنِ آنان است.
4. شناخت شیوه دشمنان حق: این آیه به ما میآموزد که دشمنان اسلام، هیچگاه با منطق و برهان وارد نمیشوند، بلکه با اتهامزنی و تحقیر، سعی در تضعیف حق دارند؛ پس مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این حربهها را نخورد.