سوره ذاریات — آیه 57

معانی کلمات:

• رِزْق: روزی، بخشش و عطایی که به کسی داده میشود.
• أَن یُطعِمُون: اینکه به من خوراک بدهند و مرا اطعام کنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به روشنی بیان میکند که از جن و انس هیچ روزی و بهرهای نمیخواهد و انتظار ندارد که او را اطعام کنند و خوراک بدهند. او بینیاز مطلق است و همهی مخلوقات به او نیازمندند. او خودِ روزیدهنده و بخشندهی نعمتهاست و هیچ احتیاجی به اعمال و عبادات بندگان ندارد. هدف از آفرینش آنها، بهرهمندی خدا از آنها نیست، بلکه هدف، عبادت و بندگی آنهاست که خودِ آن نیز به نفع خودشان است و باعث تکامل و سعادتشان میشود. خداوند نه به عبادت آنان نیازمند است و نه به روزی و اطعامشان؛ بلکه اوست که روزیِ همه را میدهد و همهی موجودات در تمام لحظات به فضل و کرم او محتاجاند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که خداوند را با صفت بینیازی و کمال مطلق بشناسیم و بدانیم که او هرگز به اعمال و عبادات ما نیازی ندارد؛ پس عبادت ما باید خالصانه و از سرِ محبت و شکرگزاری باشد، نه برای جلب منفعتی برای خدا.
• انسان وقتی بداند که خداوند او را برای هدفی والا و برای رسیدن به کمال آفریده و نه برای نیاز خودش، احساس ارزشمندی و کرامت میکند و با انگیزهی بیشتری به عبادت و بندگی روی میآورد.
• این آیه روحیهی توکل و اعتماد به خدا را در انسان تقویت میکند؛ چرا که او روزیدهندهی حقیقی است و بندگان باید در طلب روزی به او تکیه کنند و بدانند که رزقشان در دست اوست.
• درک این حقیقت که خداوند از ما چیزی نمیخواهد جز عبادت و بندگی، محبت او را در دل افزایش میدهد و انسان را از هرگونه ریا و خودنمایی در عبادت پاک میسازد.