Аз-Зарият сүрөсү — Аят 59

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ذَنُوبًا (зануубан): Бул сөздүн негизги мааниси "үйүш-үйүш болгон кум" же "суу агып кеткенден кийин калган нымдуулук" дегенди билдирет. Бул жерде "ыраасы, үлүшү, насиби" деген мааниде колдонулган. Башкача айтканда, аларга тийиштүү болгон азаптын үлүшү дегенди түшүндүрөт.
• ظَلَمُوا (заламуу): "Зөлүм кылды" деген этиштин өткөн чактагы түрү. Бул жерде "каапырлык кылып, пайгамбарды (с.а.в.) жалганга чыгарып, өздөрүнө зөлүм кылгандар" деген маанини берет.
• أَصْحَابِهِمْ (асхаабихим): "Алардын жолдоштору" дегенди билдирет. Бул жерде мурунку замандарда азапка кабылган, каапырлык кылган коомдор (мисалы, Аад, Самуд, Нухтун эли ж.б.) тууралуу айтылып жатат.
• فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ (фалаа ястаъжилуун): "Алар Менден азапты шаштырып сурабасын" дегенди түшүндүрөт. "Истиъжаал" – шаштыруу, алдын ала суроо дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (с.а.в.) жана ага ыйман келтиргендерге кайрылып, каапырлык кылып, акыйкатты жалганга чыгарган адамдарга сөз сүйлөйт. Аллах айтат: "Каапырлык кылып, өздөрүнө зөлүм кылган адамдарга (силердин элиңерден чыккан каапырларга) азаптан белгиленген ыраа бар. Бул ыраа мурунку замандарда жашап, пайгамбарларын жалганга чыгарып, азапка кабылган коомдордун ыраасы сыяктуу эле. Аларга тийиштүү болгон азаптын үлүшү, аларга да тийиштүү. Ошондуктан алар Менден азапты шаштырып, тезирээк келсин деп сурабасын. Анткени азаптын өз убактысы, өз мөөнөтү бар. Ал белгиленген убакытта сөзсүз келет. Алар аны шаштырган менен, ал эрте келбейт, кечиккен менен да кечикпейт."

Бул аят мурунку аяттардын уландысы катары келип, пайгамбарды (с.а.в.) жалганга чыгаргандарга эскертүү жана сооротуу катары түшкөн. Аллах аларга мурунку каапыр коомдор сыяктуу эле азап даяр экенин, бирок анын убактысын Аллах гана билерин билдирет. Алар азапты шаштырып сураган сайын, азап жакындап келе жатканын түшүнүшү керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахтын адилеттиги: Аллах эч кимге зөлүм кылбайт. Каапырлык кылгандарга азап даяр, бирок ал азап аларга белгиленген убакытта гана келет. Бул Аллахтын адилеттигин жана даанышмандыгын көрсөтөт.
• Азапты шаштыруу адаты: Каапырлар көбүнчө азапты шаштырып, "эгер чын болсо, азап келсин" деп сурашат. Бул алардын акыйкатты түшүнбөгөндүгүн жана текебердигин көрсөтөт. Мусулман адам Аллахтын өкүмүнө сабыр кылып, анын убактысын күтүшү керек.
• Мурункулардан сабак алуу: Мурунку каапыр коомдор да өздөрүнүн пайгамбарларын жалганга чыгарып, азапка кабылышкан. Бул окуялардан сабак алып, акыйкатты кабыл алууга шашуу керек.
• Аллахтын убадасы чын: Аллах азапты убада кылса, ал сөзсүз келет. Бирок анын убактысын Аллах гана билет. Ошондуктан азапты шаштыруунун ордуна, тообо кылып, Аллахка кайтуу керек.
• Пайгамбардын (с.а.в.) сооротуусу: Бул аят пайгамбарга (с.а.в.) жана ага ыйман келтиргендерге сооротуу болуп, каапырлардын азабы жакындап келе жатканын билдирет. Бул мусулмандардын рухун көтөрүп, акыйкат жолунда бекем турууга чакырат.

Бул аят бизге Аллахтын адилеттигин, азаптын белгиленген убакытта келерин жана акыйкатты кабыл алууга шашуу керектигин үйрөтөт. Ошондой эле, Аллахтын убадасы чын экенин жана ага ишенүү керектигин эскертет.