سوره ذاریات — آیه 59

معانی کلمات:

• ذَنُوبًا: در اینجا به معنای «نصیب و بهره» است، نه به معنای گناه. یعنی سهمی از عذاب.
• أصحابهم: منظور امتهای پیشین مانند قوم عاد، ثمود، فرعون و... هستند که به سبب تکذیب پیامبرانشان عذاب شدند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش و مؤمنان اطمینان میدهد که کسانی که با تکذیب پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) بر خود ستم روا داشتند، سهم و بهرهای از عذاب الهی دارند که دقیقاً مانند بهره و سهم امتهای ستمگر پیشین است؛ نه کمتر و نه بیشتر. آنان که پیش از اینها بودند، چون پیامبران را دروغگو خواندند و بر کفر و ظلم اصرار ورزیدند، عذاب الهی آنان را فرو گرفت و نابود شدند. این ستمگران نیز از همان سرنوشت برخوردار خواهند شد، اما نه به شتاب و پیش از موعد مقرر. پس نباید عذاب را به شتاب بخواهند و تمسخرکنان بگویند: «پس عذاب خدا کجاست؟» چرا که عذاب الهی حتمی است و در وقت معین خود حتماً فرا خواهد رسید و هیچ قدرتی نمیتواند آن را به تأخیر اندازد یا جلو بیندازد. این آیه درسی است برای همه ظالمان که بدانند سنت الهی در مورد ستمگران تغییرناپذیر است و مهلت دادن خداوند به معنای فراموشی یا رضایت نیست، بلکه فرصتی برای توبه و بازگشت است.

فواید و درسهای آیه:

1. عدالت و سنت تغییرناپذیر الهی: این آیه به ما میآموزد که خداوند هرگز ستم را بیپاسخ نمیگذارد و سنت او در طول تاریخ یکسان است؛ همانطور که ظالمان پیشین را نابود کرد، ظالمان امروز را نیز رها نخواهد کرد. این مایه دلگرمی مؤمنان و هشدار جدی برای ستمگران است.
2. صبر و عدم شتابزدگی: مؤمنان نباید در دیدن تحقق وعدههای الهی شتاب کنند. خداوند برای هر چیزی زمانی معین قرار داده است و حکمت او اقتضا میکند که عذاب یا یاری در وقت خودش بیاید. این درس صبر و توکل را به ما میآموزد.
3. مهلت الهی فرصتی برای توبه: تأخیر عذاب نه نشانه رضایت خداوند از ظالمان است و نه دلیل بر بیخبری او، بلکه فرصتی است برای بیداری و بازگشت به سوی حق. هر کس میتواند از این مهلت برای اصلاح خود استفاده کند.
4. عاقبت ظلم: این آیه هشدار میدهد که ظلم، چه در حق خدا (با کفر و شرک) و چه در حق مردم، عاقبتی جز نابودی و عذاب ندارد. پس انسان عاقل هرگز به ظلم و تکذیب حق دست نمیزند و از سرنوشت تلخ ظالمان عبرت میگیرد.