Tur surəsi — Ayə 35

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• أَمْ (əm): Burada "yoxsa", "yaxud" mənasında olub, iki ehtimaldan birini soruşmaq üçün istifadə olunur.
• خُلِقُوا (xuliqū): "Onlar yaradıldılar" deməkdir.
• مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ (min ğayri şey'in): "Heç bir şeydən", yəni "heç bir yaradıcı olmadan" mənasındadır.
• الْخَالِقُونَ (əl-xaliqūn): "Yaradanlar" deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala müşriklərə çox güclü və düşündürücü bir sual ünvanlayır: Məgər onlar heç bir yaradan olmadan öz-özünə yaranıblar? Yoxsa onlar özləri özlərini yaradıblar? Hər iki ehtimal da ağılsız və qeyri-mümkündür. Çünki hər yaradılmışın mütləq bir Yaradanı olmalıdır və heç bir məxluq özünü yarada bilməz. Elə isə, onları yaradan Allah olduğu halda, nə üçün yalnız Ona ibadət etmir, Onu tək tanımırlar?

Bu ayə insanı dərindən düşünməyə çağırır: Sən öz varlığın haqqında bir anlıq fikirləş. Səni kim yaratdı? Göydəki ulduzlar, yerdəki dağlar, gözündəki işıq, ürəyindəki iman — bunların hamısı təsadüfənmi meydana gəldi? Əsla! Hər şeyin bir Yaradanı var və O, tək olan Allahdır. Bu həqiqəti dərk edən qəlb, təbii olaraq öz Yaradanına yönəlir, Ona şükür edir və yalnız Ona ibadət edir.

Ey insan! Sənin varlığın özü Allahın varlığına ən böyük dəlildir. Səni yoxdan var edən, sənə göz, qulaq, ağıl və qəlb verən Rəbbinə tərəf dön. O, səni sevir və səndən yalnız Ona qulluq etməyini istəyir. Bu qulluq isə sənə həqiqi azadlıq, rahatlıq və əbədi səadət gətirir. Gəl, bu dəvətə qulaq as və Yaradanını tanı!