Tur surasi — Oyat 35

Kalimalarning ma'nolari:

• أَمْ: bu yerda inkor va tanbeh ma'nosida kelgan savol harfi.
• مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ: hech qanday yaratuvchisiz, o'z-o'zidan paydo bo'lgan degan ma'noda.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda mushriklarni o'ylashga chorlab, ularga shunday deydi: "Bu mushriklar hech qanday yaratuvchisiz, o'z-o'zidan paydo bo'lib qolganmidi? Yoki ular o'zlarini o'zlari yaratganlarmi?" Har ikkala hol ham aqlsizlik va mahol ishdir. Chunki har bir mavjudotning albatta bir yaratuvchisi bo'lishi shart. Hech narsa yo'qdan o'z-o'zidan paydo bo'lmaydi va hech bir mavjudot o'z-o'zini yarata olmaydi. Demak, ularni albatta bir Yaratuvchi yaratgan bo'lishi kerak. O'sha Yaratuvchi esa yagona Allohdir. Shunday ekan, ular nega o'sha Yaratuvchiga ibodat qilmaydilar va Uni yolg'iz deb tan olmaydilar? Ular o'zlarining yaratilishini o'ylab ko'rsalar, Allohning qudrati va hikmatini anglab yetgan bo'lar edilar.

Foydalar:

• Inson o'zining yaratilishini o'ylab, o'z-o'zidan paydo bo'lmaganini va o'zini o'zi yaratmaganini anglasa, albatta Yaratuvchining borligiga iqror bo'ladi.
• Bu oyat insonni tafakkurga va aqlini ishlatishga chorlaydi, chunki aql solih bo'lsa, insonni Yaratuvchini tan olishga yetaklaydi.
• Yaratilishdagi har bir narsa Allohning borligi va birligiga dalildir. Shuning uchun inson o'z yaratilishini mushohada qilib, iymonini mustahkamlashi lozim.
• Alloh taolo bandalariga o'zining borligini isbotlash uchun eng yaqin va ravshan dalilni — ularning o'z vujudlarini keltirgan, bu esa Allohning rahmati va hikmatining buyukligini ko'rsatadi.