سوره قمر — آیه 29

معانی کلمات:

• فَنَادَوْا: صدا زدند و یکدیگر را فرا خواندند.
• صَاحِبَهُمْ: یار و همدستشان (اشاره به شقیترین فرد قوم ثمود).
• فَتَعَاطَىٰ: دست به کار شد و آن را تناول کرد (یعنی شمشیر یا ابزار کشتن را برگرفت).
• فَعَقَرَ: ناقه را پی کرد و کشت (عقر به معنای بریدن پای حیوان یا نحر کردن آن است).

تفسیر آیه:

پس از آنکه صالح علیهالسلام آنان را از آزار رساندن به ناقه برحذر داشت و نشانههای الهی را برایشان روشن کرد، قوم ثمود به جای پند گرفتن، بر کفر و سرکشی خود افزودند. آنان با یکدیگر همداستان شدند و شقیترین و بدبختترین فرد قوم خود را فرا خواندند تا نقشه شومشان را عملی کند. او نیز با جسارت تمام، شمشیر یا ابزار دیگری برگرفت و به سوی ناقه رفت و آن را از پای درآورد و کشت. این عمل، نشانه نهایت سرکشی و تکذیب آنان نسبت به پیامبرشان بود؛ زیرا نه تنها از معجزه الهی عبرت نگرفتند، بلکه با کشتن آن، پرده حیا را دریدند و راه عذاب را برای خود هموار کردند. در ادامه آیه، خداوند میفرماید که پس از این جنایت، عقاب و عذاب او چگونه سخت و هولناک بود و هشدارهای او درباره عاقبت تکذیبکنندگان، به وقوع پیوست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که گناهان بزرگ، اغلب با همدستی و تشویق جمعی آغاز میشود؛ پس انسان باید از همراهی با اهل باطل بپرهیزد و فریب جمعیت را نخورد.
• سرنوشت شقیترین فرد قوم ثمود عبرتی است برای همه که بدبختی واقعی، پیروی از هوای نفس و نافرمانی از فرمان خداست، نه فقر یا کمبود امکانات.
• کشتن ناقه که معجزهای آشکار بود، نشان داد که کافران حتی با دیدن روشنترین نشانهها نیز ایمان نمیآورند؛ بنابراین مؤمن نباید از تکذیب دیگران ناامید شود و باید به وظیفه خود یعنی دعوت و صبر ادامه دهد.
• این آیه هشدار میدهد که عذاب الهی پس از نافرمانی و تجاوز از حدود، حتمی است و هیچ قدرتی نمیتواند مانع آن شود؛ پس بندگان باید از نزول قهر الهی بترسند و به رحمت او پناه ببرند.
• داستان ثمود به ما میآموزد که نعمتهای الهی (مانند ناقه که وسیله آزمایش بود) نباید وسیله غرور و طغیان شود؛ بلکه باید شکرگزار بود و از آنها در مسیر رضای خدا استفاده کرد.