سوره قمر — آیه 38

معانی کلمات:

• صَبَّحَهُم: صبحگاهان بر آنان وارد شد و آنان را در صبح در برگرفت.
• بُکْرَةً: آغاز روز، اول صبح.
• عَذَابٌ مُسْتَقِرٌّ: عذابی پایدار و دائمی که قطع نمیشود و تا رسیدن به عذاب آخرت ادامه مییابد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر سرگذشت قوم لوط و نافرمانیهای آنان، در این آیه میفرماید که بهراستی عذاب الهی در صبحگاهان بر آنان نازل شد؛ عذابی که نه تنها در آن لحظه آنان را فروگرفت، بلکه تا قیامت ادامه داشت و به عذاب آخرت پیوست. این عذاب عبارت بود از بارش سنگهای گِلین بر آنان و زیر و رو شدن شهرهایشان، بهگونهای که بلندیهایشان پست و پستهایشان بلند گردید. آنان در حالی که در خواب غفلت بودند یا در آغاز روز به کارهای ناپسند خود مشغول بودند، ناگهان عذاب الهی آنان را فراگرفت و هیچ راه گریزی برایشان باقی نماند. این عذاب مستقر و پایدار بود، نه عذابی موقت و گذرا، و به آنان گفته شد: بچشید عذاب من را که به سبب تکذیب و کفرتان نازل کردم و هشدار من که توسط لوط علیهالسلام به شما ابلاغ شد، محقق گردید.

فواید و پیامهای آیه:

• عذاب الهی ممکن است در لحظهای که انسان انتظارش را ندارد، مانند صبح زود و در حال غفلت، فرا رسد؛ پس مؤمن باید همواره هوشیار و آماده باشد.
• سنت الهی بر این است که عذاب را پس از اتمام حجت و هشدار قبلی نازل میکند؛ همانگونه که لوط علیهالسلام قوم خود را انذار کرده بود.
• عذاب دنیوی برای کافران تنها آغاز درد و رنج است و عذاب آخرت از آن سختتر و پایدارتر خواهد بود؛ بنابراین نباید به تأخیر عذاب مغرور شد.
• این آیه نشان میدهد که خداوند بر بندگانش ستم نمیکند و تنها کسانی را گرفتار عذاب میکند که با وجود هشدارها، بر گناه و تکذیب اصرار ورزند.
• ایمان به عدالت و قدرت الهی، انسان را به تقوا و دوری از گناهان سوق میدهد و او را از عاقبت بد کافران عبرتآموز میسازد.