سوره رحمن — آیه 5

معانی کلمات:

• بِحُسْبَانٍ: به حساب و اندازه‌ای دقیق و منظم؛ یعنی حرکت آن‌ها بر اساس محاسبه‌ای استوار و بی‌خطاست.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از نشانه‌های شگفت‌انگیز قدرت خود اشاره می‌کند و می‌فرماید: خورشید و ماه با نظمی شگفت‌انگیز و حسابی دقیق در حرکت‌اند. این دو جرم عظیم آسمانی، هر یک در مدار معین خود با سرعتی مشخص و در زمان‌بندی‌ای منظم در گردش‌اند؛ نه از مسیر خود منحرف می‌شوند و نه در حرکتشان اختلالی رخ می‌دهد. این نظم دقیق، نه تنها موجب استواری نظام هستی است، بلکه وسیله‌ای برای سنجش زمان و شناخت سال‌ها و ماه‌ها برای انسان‌هاست. به این ترتیب، مردم می‌توانند اوقات عبادات، معاملات و امور زندگی خود را بر اساس این حرکت منظم تنظیم کنند. این آیه، انسان را به تفکر در این نظم دقیق فرا می‌خواند تا از آن، نشانه‌ای بر عظمت و حکمت آفریدگار بیابد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. نظم‌مندی جهان، نشانه‌ای بر وجود خدای حکیم: حرکت دقیق خورشید و ماه بدون هیچ خطا و انحرافی، دلیلی روشن بر آن است که این جهان آفریدگاری دانا و مدبّر دارد که همه چیز را با اندازه‌گیری دقیق آفریده است.
2. دعوت به شکرگزاری: این نظم شگفت‌انگیز که زندگی انسان به آن وابسته است، نعمتی بزرگ از سوی پروردگار است؛ بنابراین شایسته است بنده در برابر چنین نعمتی، سپاسگزار و مطیع فرمان او باشد.
3. اهمیت وقت‌شناسی در زندگی: قرآن با اشاره به این حرکت منظم، انسان را به بهره‌گیری از زمان و نظم‌بخشی به امور زندگی دعوت می‌کند؛ چرا که وقت‌شناسی، کلید موفقیت در دنیا و آخرت است.
4. تقویت ایمان و خشیت الهی: تأمل در این آیه، دل انسان را به یاد عظمت خداوند می‌اندازد و او را به تفکر در آیات آفاقی وامی‌دارد تا ایمانش استوارتر و ترسش از پروردگار بیشتر شود.