سوره رحمن — آیه 57

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با لحنی پرسشی و توبیخی، خطاب به هر دو گروه جن و انس میفرماید: «پس به کدامیک از نعمتهای پروردگارتان تکذیب و انکار میورزید؟» این آیه در حقیقت یک سؤال انکاری است که هدف آن بیدار کردن وجدانها و توجه دادن به نعمتهای بیشمار الهی است. نعمتهایی که در آیات پیشین و پسین این سوره به آنها اشاره شده است؛ مانند آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، میوهها و نعمتهای بهشتی، و نیز نعمتهای دنیوی مانند باران، گیاهان، و آفرینش انسان و جن. این خطاب تکراری در سوره رحمن، بارها تکرار شده است تا انسان و جن را به شکرگزاری دعوت کند و آنها را از کفران نعمت برحذر دارد. مقصود این است که هیچیک از نعمتهای خداوند قابل انکار نیست، و اگر کسی آنها را انکار کند، در حقیقت با حقیقت و فطرت خود به مخالفت برخاسته است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به تفکر در نعمتهای بیپایان الهی دعوت میکند و او را به شکرگزاری ترغیب مینماید، زیرا شکر نعمت، موجب افزایش آن میشود.
• آیه نشان میدهد که نعمتهای خداوند نه تنها شامل انسانها، بلکه شامل جنها نیز میشود و رحمت الهی همه موجودات را فرا گرفته است.
• تکرار این آیه در سوره رحمن، یادآور این است که انسان نباید در برابر نعمتهای الهی غافل و ناسپاس باشد، بلکه باید با زبان حال و قال، به ستایش پروردگار بپردازد.
• این آیه انگیزهای برای محبت به خداوند ایجاد میکند، چرا که وقتی انسان نعمتهای بیشمار او را میبیند، دلش به او نزدیک شده و در برابر عظمت و کرمش سر تعظیم فرود میآورد.