Аль-Вакиа сүресі — Аят 67

1. Сөздердің мағынасы:

• بَلْ (бәл): "Жоқ, керісінше" деген мағынадағы жалғаулық.
• نَحْنُ (наһну): "Біз" деген мағынаны білдіретін есімдік.
• مَحْرُومُونَ (мәхрүмүн): "Ризықтан айырылғандар, құр қалғандар, тыйылғандар" деген мағынаны білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала адамдарға егіп-өсірген егіндері туралы ой салып, оны өсіріп-жетілдіретін Өзі екенін еске салған. Егер Алла қаласа, сол егіндерді қурап, түбірімен жойылып, ешбір пайдасы жоқ құрғақ шөпке айналдырып қояр еді. Сонда адамдар таңырқанып, қатты өкінішпен: "Шынында біз зиянға ұшырадық, тіпті біз ризықтан мүлдем құр қалдық, бізге ешнәрсе қалмады" дер еді.

Осы аятта адамдардың сол сәтте айтатын сөзі баяндалып тұр: олар өздерінің барлық еңбегі мен үміті жоққа шыққанын көргенде, "Жоқ, біз тек қана ризықтан айырылған, құр қалған адамдармыз" дейді. Яғни олар бұған дейін "біз зиян шектік" деп ойласа, енді мұның одан да ауыр екенін — тіпті күнкөріс ризығынан мүлдем мақрұм болғанын мойындайды.

Бұл жерде адам баласының өз күшіне сеніп, Алланы ұмытуының қаншалықты қауіпті екені айқын көрінеді. Егіннің өсуі де, өнім беруі де, тіпті оның сақталып қалуы да — бәрі Алланың қалауымен ғана жүзеге асады. Адам тек себепке жармасушы ғана, ал шынайы Әрекет етуші — Алла Тағала.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаға тәуекел ету: Адам өзінің күш-қуатына, ақылына немесе еңбегіне ғана сеніп қалмай, барлық нәрсенің Алланың қолында екенін білуі керек. Егіннің өсуі сияқты күнделікті ризықтың да иесі — Алла.
• Шүкіршілік ету: Ризықтың қадірін біліп, оған шүкір ету — әрбір мұсылманның парызы. Адам басына келген әрбір игілік Алланың сыйы екенін ұмытпау керек.
• Алланың құдіретін мойындау: Алла қаласа, бір сәтте барлық нығметті жоқ қыла алады. Бұл — Алланың шексіз құдіретінің көрінісі. Сондықтан әрдайым Оған мойынсұнып, бойсұну керек.
• Үміт пен қорқыныш арасында болу: Мұсылман Алланың рақымынан үміт ете отырып, сонымен бірге Оның азабынан да қорқуы тиіс. Бұл аят адамға ризықтан айырылу сияқты ауыр сынақтан сақтандырады.
• Исламның мейірімділігі: Бұл аят адамды дүниеқоңыздықтан, тәкаппарлықтан сақтандырып, қарапайымдылыққа, Аллаға деген шынайы сенімге шақырады. Бұл — Исламның адам баласын жақсылыққа бастайтын даналығының бір көрінісі.