Hədid surəsi — Ayə 5

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• مُلْكُ (mülk): Sahiblik, hökmranlıq, idarə etmə və sərəncam vermə səlahiyyəti.
• السَّمَاوَاتِ (səmavat): Göylər, yəni yerin üstündəki bütün varlıq aləmi.
• الْأَرْضِ (ərz): Yer üzü, torpaq.
• تُرْجَعُ (türcəu): Qaytarılır, geri döndürülür.
• الْأُمُورُ (ümur): İşlər, məsələlər, bütün hadisələr və vəziyyətlər.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Öz əzəmətini və tək hökmranlığını bəyan edir. Göylərin və yerin mülkü, yəni bütün kainatın yaradılışı, idarəsi və sərəncamı yalnız Ona məxsusdur. Nə göylərdə, nə də yerdə Onunla heç kəs bu mülkdə şərik deyil; heç bir varlıq müstəqil surətdə nə yarada bilər, nə də idarə edə bilər. Hər şey Onun izni və iradəsi ilə baş verir.

Sonra Allah buyurur ki, bütün işlər, bütün məsələlər – istər dünyaya aid olsun, istər dinə aid olsun, istərsə də axirətə aid olsun – sonda yalnız Allaha qaytarılacaqdır. Qiyamət günü bütün məxluqat Onun hüzuruna gətiriləcək, hər kəs etdiyi əməllərin hesabını verəcək və Allah hər kəsə ədalətlə müqabilini verəcəkdir. O, istədiyi kimi hökm edər, istədiyi kimi idarə edər; Onun hökmünə heç kəs mane ola bilməz.

3) Dəvət və təşviq:

Ey insan! Bir düşün: Sənin həyatın, bu kainatın hər zərrəsi kimin əlindədir? Göyləri ulduzlarla bəzəyən, yeri sənin üçün döşək kimi salan, sənə nəfəs almağı, yeməyi, içməyi, sevməyi və düşünməyi əta edən kimdir? Bu ayə sənə xatırladır ki, hər şeyin sahibi tək olan Allahdır. Ondan başqa heç kəsin əlində heç bir şey yoxdur.

Bəs nə üçün qəlbini Ona bağlamayasan? Nə üçün bu qədər sevgi, qorxu və ümidi yalnız Ona həsr etməyəsən? Bil ki, sənin bütün işlərin – kiçik və böyük, gizli və aşkar – sonda Ona qayıdacaqdır. O gün heç bir gizli qalmayacaq, heç bir əməl unudulmayacaq. Əgər bu dünyada Allahın hökmünə boyun əysən, Onun əmrlərinə əməl edib qadağanlarından çəkinsən, o gün sənin üçün əbədi səadət və rəhmət qapıları açılacaqdır.

Gəl, bu ayənin mənasını qəlbinə həkk et: Sən tək deyilsən, sənin işlərin tək deyil, hər şeyin Sahibi var. O Sənə ən yaxın olan, Səni ən yaxşı tanıyan və Sənə ən çox mərhəmət göstərəndir. Ona tərəf qayıt, Ona sığın, Ona güvən. Çünki bütün işlər yalnız Ona qaytarılır və yalnız Onun hüzurunda əsl ədalət və əsl mükafat gerçəkləşəcəkdir.