An'om surasi — Oyat 105

Kalimalarning ma'nolari:

• نُصَرِّفُ: Biz bayon qilamiz, turlicha ifodalaymiz, takrorlaymiz.
• الْآيَاتِ: Dalillar va mo''jizalar, Qur'on oyatlari.
• دَرَسْتَ: Sen (ilgari) o'qigansan, kitoblardan o'rgangansan (ya'ni, bu vahiy emas, balki o'qib olgansan, degan da'vo).
• لِنُبَيِّنَهُ: Uni (Qur'onni) bayon qilishimiz uchun, ochiq-oydin qilib ko'rsatishimiz uchun.

Tafsir:

Xuddi shunga o'xshab, Biz bu Qur'onda odamlarga turli xil dalillar va hujjatlarni bayon qilamiz. Ularga tavhid (yakkaxudolik), payg'ambarlik va qayta tirilish haqidagi haqiqatlarni turli shakllarda, har xil uslublar bilan tushuntiramiz. Chunki ular har xil holatda, har xil savollarga javob topishlari uchun dalillarni rang-barang qilib keltiramiz.

Ammo mushriklar (Allohga shirk keltiruvchilar) bu aniq dalillarni ko'rib, haqni inkor etish uchun yolg'on da'vo qiladilar: "Sen buni avvalgi kitoblardan o'qib olgansan, o'rgangansan", deydilar. Ular bu so'zni haqiqatni yashirish va odamlarni yo'ldan ozdirish uchun aytadilar.

Biz bu oyatlarni bayon qilishimizning yana bir sababi shuki, haqni biladigan va uni qabul qiladigan qavmga — ya'ni Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning ummatidagi mo'minlarga Qur'onni to'liq bayon qilib berishdir. Ular bu oyatlarni tushunib, imon keltiradilar va unga amal qiladilar. Shunday qilib, ba'zi qavmlar hidoyat topib saodatga erishadilar, ba'zilari esa o'zlarining shirk va inkorlari tufayli shaqovatchilikka tushadilar.

Foydalar:

• Alloh taolo o'z bandalariga rahm qilib, haqiqatni turli yo'llar bilan bayon qilishini ko'rsatadi. Bu uning cheksiz marhamatidir.
• Qur'on oyatlari har doim yangi ma'nolar kashf etiladigan, hech qachon eskirib qolmaydigan ilohiy mo''jizadir.
• Insonning haqni inkor etishi va bahona izlashi — uning o'ziga zulm qilishidir. Haqni qabul qilganlar esa haqiqiy saodatga erishadilar.
• Mo'minlar uchun Qur'on har bir masalada yorug'lik manbaidir. Ular bu kitobga murojaat qilib, to'g'ri yo'lni topadilar.
• Bu oyat mo'minlarga Qur'onni o'rganish, tushunish va unga amal qilishda sabr-qanoatli bo'lishni o'rgatadi, chunki dushmanlarning da'volari haqiqatni o'zgartira olmaydi.