Sure En'âm — Ayet 138

Kelime Anlamları:

• En'âm: Deve, sığır, koyun ve keçi gibi hayvanlar.
• Hars: Ekin, ziraat ürünleri.
• Hicr: Haram kılınmış, dokunulmaz, yasaklanmış.
• Bi-za'mihim: Kendi uydurma iddialarına göre, asılsız sözleriyle.
• Hurrimet zuhûruhâ: Sırtları haram kılınmış; binilmesi ve yük taşıması yasaklanmış.
• İftira: Yalan uydurma, Allah'a karşı asılsız söz söyleme.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, müşriklerin kendi elleriyle uydurdukları bâtıl gelenekleri ve bu gelenekleri Allah'a mal etmelerini haber veriyor. Onlar, kendi kuruntularına dayanarak bazı hayvanları ve ekinleri "haram" ilan ediyor, kimsenin bunlardan yiyemeyeceğini, ancak kendi izin verdikleri kişilerin (put hizmetçileri ve seçtikleri kimseler) bu ürünlerden faydalanabileceğini söylüyorlardı. Bu, tamamen kendi uydurmalarıydı; Allah'ın indirdiği hiçbir hükme dayanmıyordu.

Ayrıca "bahîre", "sâibe", "vasîle" ve "hâmî" gibi isimler verdikleri hayvanların sırtlarını haram sayıyor, onlara binmeyi, onlarla yük taşımayı yasaklıyorlardı. Bunlar, putlara adanmış oldukları gerekçesiyle dokunulmaz hale getirilen hayvanlardı. Bir de putlar adına kestikleri hayvanlar vardı ki, bunları keserken Allah'ın adını anmıyorlar, aksine putlarının adını zikrediyorlardı. Tüm bu uygulamaları, "Allah böyle emretti" diyerek O'na iftira atmak sûretiyle yapıyorlardı.

Yüce Allah, onların bu davranışlarının kendisine karşı büyük bir iftira olduğunu bildiriyor ve şöyle buyuruyor: "Onlar, bu uydurdukları yalanlar sebebiyle mutlaka cezalarını çekeceklerdir." Bu, hem dünyada hem de ahirette onları bekleyen ilahî bir tehdittir. Allah, hiçbir zaman böyle bir yasak koymamıştır; helal ve haramı belirleme yetkisi yalnızca O'na aittir.

Bu âyet, bizlere çok önemli bir ders verir: Helal ve haram belirleme yetkisi yalnızca Allah'a ve O'nun elçisine aittir. İnsanların kendi hevesleri, gelenekleri veya atalarının yolu üzerinden din adına hüküm koymaları, Allah'a iftira atmaktan başka bir şey değildir. Müslüman olarak bizler, hayatımızın her alanında yalnızca Allah'ın kitabına ve Resûlullah'ın sünnetine uyarız. Unutmayalım ki, dinin özü, Allah'a teslim olmak ve O'nun koyduğu sınırlara riayet etmektir. Kendi kafamıza göre hüküm koymak, bizi Allah'ın rızasından uzaklaştırır ve O'nun gazabına sebep olur.

Bu vesileyle Rabbimizden niyaz ederiz: Ey Allah'ım! Bizi, dinini kendi heveslerine göre yorumlayanlardan değil, sana teslim olan ve emirlerine harfiyen uyan kullarından eyle. Bizi, iftiradan ve yalan söylemekten muhafaza eyle. Âmin.