Sure En'âm — Ayet 139

Kelime Anlamları:

• En'âm: Deve, sığır, koyun ve keçi türünden olan hayvanlar.
• Bahîre ve Sâibe: Cahiliye döneminde putlara adanarak sütünden ve etinden faydalanılması yasaklanan, kulakları yarılıp salıverilen hayvanlar.
• Halisa: Yalnızca onlara özgü, başkalarına haram olan.
• Ezvac: Kadınlar, eşler.
• Meyte: Ölü doğan yavru.
• Şüreka: Ortaklar, hep birlikte paylaşanlar.
• Cezâ: Karşılık verme, cezalandırma.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, cahiliye dönemi müşriklerinin kendi uydurdukları bâtıl inançlarını ve bu inançların ne kadar çelişkili olduğunu haber vermektedir. Onlar, putlara adadıkları bahîre ve sâibe gibi hayvanların karınlarındaki yavrular hakkında tuhaf bir kural uydurmuşlardı. Dediler ki: "Bu hayvanların karınlarındaki yavru, eğer canlı doğarsa, yalnızca erkeklerimize helâldir; kadınlarımıza ise haramdır. Fakat ölü doğarsa, o zaman erkekler de kadınlar da onu yemekte ortaktırlar."

Görüldüğü gibi bu inanç, hem Allah'a iftira hem de kadınlara yapılmış büyük bir haksızlıktır. Canlı doğan yavruyu erkeklere tahsis edip kadınlara yasaklıyorlar, ölü doğduğunda ise kadınları da bu işe ortak ediyorlardı. Oysa Allah'ın helâl ve haram koyma yetkisi yalnızca O'na aittir. Hiç kimse, O'nun izni olmadan bir şeyi helâl veya haram ilan edemez.

Âyetin devamında Yüce Allah, bu davranışlarının karşılığını mutlaka vereceğini bildiriyor: "Allah, onların bu uydurdukları vasıfların ve yalanların cezasını verecektir." Yani onlar, Allah'a iftira ederek helâl-haram sınırlarını çiğnediler; işte bu büyük suçun karşılığını elbette göreceklerdir. Çünkü Allah, Hakîm'dir; her işi hikmetle yapar, cezalandırmasında da adalet sahibidir. Alîm'dir; onların gizli-açık bütün sözlerini, kalplerinden geçenleri ve yaptıkları hileleri en iyi bilendir. Hiçbir şey O'ndan gizli kalmaz.

Bu âyet, bizlere çok önemli bir ders vermektedir: Helâl ve haram belirleme yetkisi yalnızca Allah'a ve O'nun bildirdiği şekilde Peygamberine aittir. İnsanların kendi hevâ ve heveslerine göre, geleneklere veya atalarının yoluna bakarak din adına hüküm koymaları, Allah'a karşı büyük bir iftiradır. Müslüman olarak bizler, her meselede olduğu gibi helâl-haram konusunda da yalnızca Allah'ın kitabına ve Resûlü'nün sünnetine başvurmalıyız. Bu sayede hem dünyada huzura erer, hem de ahirette Allah'ın rızasına kavuşuruz. Unutmayalım ki Allah, kullarına asla zulmetmez; ama kendi elleriyle yaptıkları haksızlıkların karşılığını da adaletle verir. O halde O'nun koyduğu sınırlara sımsıkı sarılalım ve bu sınırları aşmaktan şiddetle sakınalım.