انعام سۈرىسى — ئايەت 14

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• أَغَيْرَ اللَّهِ: ئاللاھتىن باشقىنىمۇ؟
• أَتَّخِذُ: تۇتۇۋالاي، قىلىۋالاي.
• وَلِيًّا: ياردەمچى، ھىمايە قىلغۇچى، ئىگە قىلغۇچى.
• فَاطِرَ: يوقتىن بار قىلغۇچى، ئىجاد قىلغۇچى.
• يُطْعِمُ: رىزىق بېرىدۇ، ئوزۇقلاندۇرىدۇ.
• لَا يُطْعَمُ: ئۇنى ھېچكىم رىزىقلانمايدۇ، ئۇ رىزىققا موھتاج ئەمەس.
• أَسْلَمَ: بويسۇندى، تەسلىم بولدى، ئىسلام كەلتۈردى.
• الْمُشْرِكِينَ: ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگۈچىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئى پەيغەمبەر، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈۋاتقان بۇ كىشىلەرگە ئېيتقىن: ئاللاھتىن باشقىنى ئۆزۈمگە ئىگە قىلغۇچى ۋە ياردەمچى قىلىۋالامدىم؟ ئاسمانلار ۋە زېمىننى يوقتىن بار قىلغان، ئۇلارنى ئىلگىرىكى ئەسەرسىز ئىجاد قىلغان زات ئاللاھتۇر. ئۇ بەندىلىرىگە رىزىق بېرىدۇ، ھېچكىم ئۇنىڭغا رىزىق بېرەلمەيدۇ. ئۇ ھەممىدىن بېيىت، ھېچ نەرسىگە موھتاج ئەمەس؛ بەندىلەر بولسا ئۇنىڭغا موھتاجدۇر. ئى پەيغەمبەر، ئېيتقىن: مېنىڭ رەببىم ماڭا بۇ ئۈممەت ئىچىدە ئەڭ ئاۋۋال ئاللاھقا بويسۇنغۇچى، تەسلىم بولغۇچى بولۇشنى بۇيرۇدى ۋە ئاللاھقا باشقىنى شېرىك قىلغۇچىلاردىن بولماسلىقىمنى چەكلىدى.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ئاسمانلار ۋە زېمىننىڭ ياراتقۇچىسى، ھەممە نەرسىنىڭ رىزقىنى بېرىدۇ؛ شۇڭا ياردەم ۋە مەدەت پەقەت ئۇنىڭدىن سورىلىدۇ.
• ئاللاھ ھېچ نەرسىگە موھتاج ئەمەس، بەندىلەر болسا ھەممە ھالدا ئۇنىڭغا موھتاجدۇر. بۇ ئىنساننىڭ ئۆزىنىڭ ئاجىزلىقىنى تونۇپ، ئاللاھقا يۆنېلىشىگە تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننى ئاللاھقا يالغۇز بويسۇنۇشقا، شېرىكتىن ساقلىنىشقا چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەڭ ئاساسلىق پرىنسىپى بولغان تەۋھىدنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
• پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۆز ئۈممىتى ئىچىدە ئەڭ ئاۋۋال ئىسلامغا كىرگەن ۋە ئاللاھقا تەسلىم بولغان كىشى بولۇپ، بۇ ئۇنىڭ ئۈلگە بولۇشىنى ۋە مۇئمىنلەرنىڭ ئۇنىڭغا ئەگىشىشىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈشتىن ساقلىنىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ ھاياتىدىكى ئەڭ مۇھىم مەسئۇلىيىتىدۇر؛ بۇ ئايەت شېرىكتىن يىراق تۇرۇشقا ئۈندەيدۇ ۋە ئىسلامنىڭ ساپ تەۋھىد ئەقىدىسىنى قەلبىمىزگە مۇستەھكەم ئورنىتىدۇ.