انعام سۈرىسى — ئايەت 149

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ: يېتىپ بارىدىغان، ئېنىق ۋە كېسىپ بولغان دەلىل-ئىسپات. بۇ يەردە ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا قارشى تۇتقان مۇكەممەل ۋە ئوچۇق دەلىلىنى كۆرسىتىدۇ.
• فَلَوْ شَاءَ: ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى.
• لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ: ھەممىڭلارنى ھىدايەت قىلغان بولاتتى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا ئېيتىپ قوي: ئەگەر سىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە قارشى تۇتقان دەلىللىرىڭلار پەقەت شۇ ئاجىز ۋە ئاساسسىز گۇمانلاردىن ئىبارەت بولسا، ئۇنداقتا ھەقىقىي كېسىپ ۋە يېتىپ بارىدىغان دەلىل پەقەت ئاللاھقا خاستۇر. ئاللاھنىڭ دەلىلى ئۇلارنىڭ بارلىق باھانىلىرىنى بىكار قىلىدۇ ۋە ئۇلارنىڭ ئاساسسىز شۈبھىلىرىنى يوققا چىقىرىدۇ. ئەگەر ئاللاھ سىلەرنىڭ ھەممىڭلارنى ھەقىقەتكە يېتەكلەشنى خالىسا ئىدى، ئەلۋەتتە ھەممىڭلارنى ھىدايەت قىلغان بولاتتى. لېكىن ئاللاھنىڭ ھېكمىتى بىلەن بەزى كىشىلەرنى ھىدايەت قىلىش، بەزىلەرنى ئازدۇرۇشنى ئىرادە قىلغان. بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئاللاھ كاپىرلارنىڭ ئىمان كەلتۈرۈشىنى زورلۇق بىلەن ئىرادە قىلمىغان؛ ئەگەر ئىرادە قىلغان بولسا ئىدى، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ھىدايەت قىلغان بولاتتى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەت ئاللاھ تەرىپىدىن ئېنىق ۋە كېسىپ دەلىللەر بىلەن كەلگەن. ئاللاھنىڭ دەلىلى ئەڭ كۈچلۈك ۋە ئەڭ ئوچۇق دەلىلدۇر. شۇڭا ھەر بىر ئىنسان ئۆزىنىڭ ئەقلىنى ۋە قەلبىنى ئاچقۇچى بولۇپ، ئاللاھنىڭ ھىدايىتىنى ئىزدىشى كېرەك. ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ بولۇپ، ئۇ كىمنى خالىسا ھىدايەت قىلىدۇ. بىز ئاللاھتىن ھەممىمىزنى ھىدايەت قىلىشىنى ۋە ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم قىلىشىنى سورايمىز.