Ənam surəsi — Ayə 149

﴿قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ ۖ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ﴾

Kəlmələrin mənaları:

• əl-hüccətül-baliğə – tam və kamil dəlil, qəti sübut deməkdir. Bu elə bir dəlildir ki, heç bir şübhə və etiraz qəbul etmir, bütün bəhanələri kəsib atır.
• ləhədaküm – sizi doğru yola yönəltmək, hidayət vermək mənasındadır.

Təfsir:

Ey Peyğəmbər! Müşriklərə de ki: əgər sizin bütün dəlilləriniz bu zəif və əsassız bəhanələrdən ibarətdirsə, unutmayın ki, tam və kamil dəlil yalnız Allaha məxsusdur. Allahın dəlili o qədər qəti və aydındır ki, onun qarşısında heç bir bəhanə tutmaz, heç bir şübhə yer tapmaz. Allah Öz elçiləri və kitabları vasitəsilə bəşəriyyətə tam dəlil gətirmiş, haqq yolu bəyan etmişdir.

Əgər Allah istəsəydi, hamınızı – istər müşriklər, istər kafirlər, istərsə də bütün insanlar – məcburən doğru yola yönəldərdi və hamınız iman gətirərdiniz. Lakin Allahın hikməti belədir ki, O, insanları imtahan üçün yaratmış, onlara iradə və seçim azadlığı vermişdir. Allah insanı məcbur etmir, əksinə ona ağıl, düşüncə və peyğəmbərlər vasitəsilə doğru yolu göstərir. Kim istəsə iman gətirər, kim istəsə küfr edər – bu, Allahın qanunudur.

Bu ayədə böyük bir həqiqət gizlənir: Allahın elmi və iradəsi hər şeyi əhatə edir. O, kimin iman gətirəcəyini, kimin küfr edəcəyini əzəldən bilir. Lakin bu bilik insanı məcbur etmir. İnsan öz azad iradəsi ilə seçim edir və bu seçimin nəticəsinə görə məsuldur.

Ey insanlar! Allah sizə rəhmət və mərhəmət göstərib ki, sizi başıboş buraxmayıb, əksinə peyğəmbərlər göndərib, kitablar nazil edib və doğru yolu göstərib. Bu, Allahın sizə olan sonsuz lütfüdür. Elə isə bu dəvətə müsbət cavab verin, haqqa tabe olun və xoşbəxtliyə nail olun. Unutmayın ki, hidayət Allahın əlindədir və O, istədiyi kimi edər. Sizə düşən vəzifə isə çağırışa cavab vermək və doğru yolu tutmaqdır.