سوره انعام — آیه 40

معانی کلمات:

• أَرَأَيْتَكُمْ: به من خبر دهید، بگویید.
• السَّاعَةُ: قیامت، روز رستاخیز.
• تَدْعُونَ: میخوانید، میطلبید.
• صَادِقِينَ: راستگویان، کسانی که ادعایشان درست باشد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان بگو: «به من خبر دهید، اگر عذاب خداوند در دنیا به سراغتان بیاید یا قیامت که وعده داده شده است فرا رسد، آیا در آن هنگام غیر از خدا را میخوانید؟ آیا بتها و معبودهایتان را صدا میزنید تا بلا و سختی را از شما دور کنند؟ اگر در ادعای خود راست میگویید که این معبودها سود میرسانند یا زیانی را دفع میکنند، پس در آن لحظهی سخت آنها را بخوانید و از آنها یاری بطلبید!»

واقعیت این است که انسان در سختیها و بلاها، فطرتاً به سوی خدا بازمیگردد و از غیر او ناامید میشود. در آن هنگام که عذاب الهی یا قیامت فرا رسد، هیچ معبودی جز خدا به یادشان نمیآید و همهی بتها از یادشان میرود. این خود نشانهای روشن بر بطلان شرک و درستی توحید است.

فواید و پیامهای آیه:

• در سختیها و گرفتاریها، انسان حقیقت را میبیند و میفهمد که تنها خداوند قادر به دفع بلا و رفع مشکل است؛ پس چرا در آسایش، غیر او را میخوانیم؟
• این آیه نشان میدهد که فطرت انسانی، خداجو و توحیدمحور است و شرک و بتپرستی برخلاف فطرت سالم است.
• اعتراف مشرکان در روز سختی به ناتوانی معبودهایشان، حجت را بر آنان تمام میکند و نشان میدهد که عبادت غیر خدا بیهوده و بیاساس است.
• انسان خردمند باید در حال آسایش نیز همانند حال سختی، تنها به خدا توکل کند و از او یاری بجوید تا ایمانش خالص و پایدار بماند.
• این آیه دعوتی لطیف به توحید خالص است و پرده از ناتوانی معبودهای دروغین برمیدارد تا انسانها با بصیرت، تنها به آستان بینیاز خدا پناه ببرند.