An'om surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• أَرَأَيْتَكُمْ: Ayting-chi, xabar bering.
• السَّاعَةُ: Qiyomat, oxirat soati.
• تَدْعُونَ: Ilova qilasiz, chaqirasiz (ibodat qilasiz).

Tafsir:

Ey Muhammad, shu mushriklarga ayting: “Ayting-chi, agar sizlarga Allohning azobi kelsa yoki Qiyomat soati yetib kelsa — o‘sha og‘ir damda, sizlar boshga tushgan baloni bartaraf etish uchun Allohdan o‘zga kimnidir chaqirasizmi? Agar sizlar o‘z da’volaringizda (ya’ni, sizlar ibodat qilayotgan butlar foyda keltiradi yoki zararni qaytaradi, degan da’volaringizda) rostgo‘y bo‘lsangiz, o‘shanda o‘sha butlaringizni chaqirib ko‘ring-chi?”

Haqiqat shuki, inson bunday og‘ir va xavfli vaziyatda butunlay Allohga yuzlanadi va Undan o‘zga hech kimni eslamaydi. Chunki u zoti oliyning qudratidan boshqa hech qanday kuch baloni qaytara olmasligini o‘sha paytda anglab yetadi. Bu ularning e’tiqodlarining botilligini va Allohning yagonaligini isbotlovchi dalildir.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonning tabiatan Allohga moyilligini va og‘ir damlarda faqat Ungagina iltijo qilishini ko‘rsatadi. Bu esa tavhid (yakkaxudolik) e’tiqodining haqiqatini mustahkamlaydi.
• Bandaga Allohdan o‘zga hech kim va hech narsa foyda ham, zarar ham yetkaza olmasligini o‘rgatadi. Shuning uchun inson har doim Allohga tavakkal qilishi va Ungagina ibodat qilishi lozim.
• Oyat mo‘minlarga Qiyomat kuni va Allohning azobini eslatib, ularni gunohlardan saqlanishga va to‘g‘ri yo‘lda sobit qolishga chorlaydi. Bu esa taqvo va solih amallarga undaydi.