Аль-Анам сүресі — Аят 40

1. Сөздердің мағынасы:

• أَرَأَيْتَكُمْ — «айтыңдаршы, хабарлаңдаршы» деген мағынада. Бұл жерде сұрақ қою, ойландыру мақсатында қолданылған.
• عَذَابُ اللَّهِ — Аллаһтың азабы, яғни дүниеде келетін ауыртпалық, бәле-қайғы.
• السَّاعَةُ — Қиямет күні, яғни қайта тірілу болатын уақыт.
• تَدْعُونَ — шақырасыңдар, жалбарынасыңдар, көмек сұрайсыңдар.
• صَادِقِينَ — шыншылдар, сөздеріңде шын болғандар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бұйырып айтқызады: «Ей, Мұхаммед! Мына пұтқа табынушыларға айт: айтыңдаршы маған, егер Аллаһтың азабы дүниеде бастарыңа түссе немесе Қиямет күні келсе, сол қиын сәтте кімге жалбарынасыңдар? Әлде Аллаһтан басқаға шақырасыңдар ма?» Яғни, олар қиналған, қысылған кезде өздері табынып жүрген пұттарынан емес, тек Аллаһтан көмек сұрайды. Бұл жерде адам басына ауыртпалық түскенде немесе Қияметтің қорқынышы келгенде, шын мәнінде пайда мен зиян келтіре алатын жалғыз Аллаһ екенін мойындайтыны еске салынып отыр. Егер олар өздерінің пұттары пайда келтіреді немесе зиянды қайтарады деген сөздерінде шыншыл болса, сол сәтте соған жалбарынсын. Бірақ олай емес — олар сол кезде тек Аллаһқа жалбарынады. Демек, олардың пұтқа табынуы негізсіз, жалған екені анық.

1. Алынатын пайдалы ғибраттар:

• Адам басына қиындық түскенде немесе өлім мен Қияметті еске алғанда, жүрегі табиғи түрде жалғыз Аллаһқа бет бұрады. Бұл — адамның ішкі жаратылысында Аллаһқа деген сенім бар екенінің белгісі.
• Пайда мен зиян келтіретін жалғыз Аллаһ екенін мойындау — иманның негізі. Пұттар, бейнелер немесе басқа жаратылыстар ешқандай пайда да, зиян да келтіре алмайды.
• Қиямет күнін және Аллаһтың азабын еске алу адамды дүниеқоңыздықтан, адасушылықтан сақтандырады және шынайы сенімге жетелейді.
• Бұл аят адамды ойлануға, шынайы болуға шақырады: егер сен өз сеніміңде шыншыл болсаң, қиналған сәтте кімге жалбарынатыныңды ойла. Бұл — исламның қарапайым әрі айқын шындығын ұғындыратын ұлы шақыру.