An'om surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma’nolari:

• صُمٌّ (summun): kar, eshitmaydiganlar.
• بُكْمٌ (bukmun): soqov, gapira olmaydiganlar.
• الظُّلُمَاتِ (zulumot): qorong‘uliklar, ya’ni zalolat va nodonlik qorong‘uliklari.
• يُضْلِلْهُ (yudilluhu): uni (haq yo‘ldan) ozdiradi.
• صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ (sirotin mustaqim): to‘g‘ri yo‘l.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z oyatlarini, ya’ni Qur’on va payg‘ambarlar orqali kelgan dalillarni yolg‘on deb hisoblagan kimsalarni tasvirlab, ularni kar va soqovlarga o‘xshatadi. Chunki ular haqni eshitmaydilar, eshitsalar ham undan foyda olmaydilar; yaxshi so‘zni aytmaydilar va haqni gapirmaydilar. Ular zalolat va nodonlik qorong‘uliklarida qolib, to‘g‘ri yo‘lni ko‘ra olmaydilar. Bunday odamlar uchun hidoyatga erishishning iloji yo‘q, chunki ular haqni eshitish va ko‘rish qobiliyatidan mahrum bo‘lganlar.

So‘ngra Alloh taolo o‘z hikmatini bayon qilib: “Kimni Alloh ozdirishni xohlasa, uni ozdiradi va adashgan holda qoldiradi; kimni hidoyatga yetkazishni xohlasa, uni to‘g‘ri yo‘lga soladi”, deydi. Bu yerda Allohning irodasi va hukmi ustun ekani, Uning hikmati asosida ba’zilarni zalolatda qoldirishi, ba’zilarini esa hidoyatga yetaklashi ta’kidlanadi. Bu Allohning adolati va hikmatiga muvofiqdir — U har kimni o‘z amali va holatiga qarab yo‘naltiradi.

Foydalar:

• Allohning oyatlarini yolg‘on deb hisoblash insonni haqni eshitish va ko‘rishdan mahrum qiladigan eng katta ofatdir.
• Insonning qalbi va aqli Allohning irodasiga bog‘liqdir; kim Allohdan yuz o‘girsa, U zot uni zalolatda qoldiradi.
• Hidoyat Allohning qo‘lidadir, shuning uchun har bir mo‘min doimo Allohdan hidoyat so‘rashi va Uning rahmatiga umid bog‘lashi lozim.
• Bu oyat mo‘minlarga Allohning hikmatiga ishonish va Uning qaroriga rozi bo‘lishni o‘rgatadi, chunki Alloh har bir ishni adolat va hikmat bilan qiladi.